De beste Linux-vervanger voor Windows hangt af van de programma’s, apparaten en games die je nodig hebt. Linux Mint en Zorin OS sluiten aan bij een vertrouwde desktopindeling, terwijl Bazzite zich op gaming richt. Wil je eerst controleren of je computer werkt met Linux? Canonical laat je Ubuntu live uitproberen zonder je pc te wijzigen.
Welke Linux-distributie past bij jouw gebruik?
Een Linux-distributie is een complete versie van Linux, met een eigen desktop en softwarekeuze. Kies daarom eerst op basis van wat je dagelijks doet: welke toepassingen moeten werken, welke randapparatuur gebruik je en welke games speel je? Een vertrouwde taakbalk is prettig, maar helpt weinig als juist een essentieel programma of spel ontbreekt.
Voor een algemene overstap zijn Linux Mint en Zorin OS logische opties om te bekijken. Linux Mint legt de nadruk op controle over het moment van updates en een beperkte selectie standaardapps. Zorin OS biedt een Windows-achtige indeling en aanpasbare bureaubladen. Voor gaming is Bazzite specifiek op die toepassing gericht, maar ook daar werken niet alle games vanzelfsprekend.
Vijf Linux-opties met verschillende prioriteiten
| Distributie | Past mogelijk bij je als… | Aandachtspunt voor compatibiliteit |
| Linux Mint | je een algemene desktop wilt en zelf wilt bepalen wanneer updates worden geïnstalleerd | Sommige games met anti-cheat op kernelniveau werken mogelijk niet zoals verwacht. |
| Zorin OS | je een Windows-achtige indeling en aanpasbare bureaubladen zoekt | Wine kan bepaalde Windows-installatiebestanden afhandelen; dat garandeert niet dat elk Windows-programma werkt. |
| Pop!_OS | je een aanpasbare desktop met functies voor ontwikkelwerk zoekt | De COSMIC-desktop ondersteunt automatisch stapelen en tegelen van vensters. |
| Kubuntu | je een vertrouwde taakbalk en een menu-achtige startindeling wilt | KDE-apps zoals KDE Connect, Kdenlive en Kate zijn alternatieven, geen garantie op dezelfde werkwijze als in Windows-apps. |
| Bazzite | je vooral een Linux-systeem voor gaming zoekt, op een desktop, handheld of HTPC | Proton en Lutris helpen bij het draaien van games, maar anti-cheat, VR en sommige nieuwe spellen kunnen beperkingen opleveren. |
Wine is software die sommige Windows-programma’s op Linux kan helpen draaien. Zorin OS kan bepaalde .exe- en .msi-bestanden ermee verwerken of een alternatief voorstellen. Dat is geen belofte dat elk programma werkt. Controleer dus vooral je onmisbare software, zoals een werkapplicatie, game-launcher of apparaatprogramma, voordat je Windows vervangt.
Pop!_OS kan interessant zijn als je veel met vensters werkt: de COSMIC-desktop kan ze automatisch naast elkaar zetten of in stapels ordenen. Kubuntu biedt juist KDE-toepassingen zoals Kdenlive voor videobewerking en Kate voor tekstbewerking. Die programma’s kunnen een deel van je werk overnemen, maar vervangen niet automatisch iedere Windows-app.
Bazzite is de meest uitgesproken gamingkeuze van deze vijf. Proton is een compatibiliteitslaag die Windows-games op Linux kan helpen draaien; Lutris helpt bij het beheren van games. Anti-cheatsoftware op kernelniveau, VR en sommige nieuwere games blijven mogelijke struikelblokken. Als één specifieke multiplayergame doorslaggevend is, controleer dan juist die titel voordat je overstapt.
Controleer programma’s, apparaten en games
Een bureaublad kan vertrouwd aanvoelen en toch onverwachte haken en ogen hebben bij specifieke software of randapparatuur. In een Engelstalige, door Boot.dev gesponsorde Zorin OS-review beschrijft Switch and Click onder meer problemen met propriëtaire software voor een met een wachtwoord beveiligde SanDisk-ssd, een laptop die in een gedockte opstelling standaard in slaapstand ging bij het sluiten van de klep, en workarounds voor apps zoals Notion. Dat zijn ervaringen met de configuratie uit die review, geen voorspelling voor elke pc.
De reviewer beschreef de testcomputer als een Windows 10-pc met een Intel Core i5 van de vierde generatie en 12 GB geheugen. Dat geeft context bij de getoonde ervaring, maar is geen minimale systeemeis voor Zorin OS.
Probeer Ubuntu live en bereid de installatie voor
Canonical beschrijft voor Ubuntu een live sessie met de optie ‘Try Ubuntu’. Daarmee kun je het bureaublad bekijken en hardware testen zonder wijzigingen aan je pc aan te brengen. Deze proefversie is een manier om Ubuntu te controleren; ze installeert het systeem niet. Canonical legt uit hoe je Ubuntu Desktop installeert en vooraf uitprobeert.
Besluit je Ubuntu te installeren, maak dan eerst een back-up van je gegevens. Canonical waarschuwt ook dat BitLocker een veilige installatie naast Windows verhindert, tenzij BitLocker wordt uitgeschakeld of Ubuntu op een aparte, niet-versleutelde schijf wordt geïnstalleerd. Deze aanwijzingen gelden voor Ubuntu. Controleer voor een andere distributie de eigen installatie-instructies.
