OpenAI publiceerde op 16 november 2026 een onderzoek naar het ChatGPT-gebruik van 1.819 wetenschappers uit een academische pilot. Hun wetenschappelijke berichten gingen vooral over lezen, schrijven, analyseren en programmeren. Voor de cijfers over tijdwinst en snellere ontdekkingen vroeg het bedrijf deelnemers naar hun eigen inschattingen en verwachtingen. Daarnaast kondigde OpenAI 50.000 beurzen voor gratis toegang tot ChatGPT Plus aan.

Welke onderzoekers en berichten onderzocht OpenAI?

Voor Science at the Frontier: How Scientists Use ChatGPT analyseerde het economische onderzoeksteam van OpenAI 580.186 berichten die als wetenschappelijk of academisch waren geclassificeerd. Die werden verstuurd tussen 20 augustus en 22 september 2026. Volgens het volledige onderzoeksrapport verstuurde de onderzochte groep in die periode in totaal 1.262.893 berichten.

De 1.819 deelnemers kwamen uit de pilot ChatGPT for Academic Researchers, die op 29 juli 2026 begon bij geselecteerde academische instellingen. Voor opname in de analyse moest iemand uiterlijk op 2 september minstens één wetenschappelijk bericht hebben verstuurd. Daarmee besloeg de observatie per deelnemer minstens 21 kalenderdagen. OpenAI noemt de selectie van deelnemers een beperking voor de representativiteit van de resultaten.

Het bedrijf gebruikte GPT-5.6-Terra om de berichten onder te verdelen in tien werkprocessen en veertig taken. Ook gebruik van Codex, inclusief de opdrachtregelinterface, telde mee. Volgens OpenAI analyseerden de onderzoekers privacybeschermende classificatie-uitkomsten en lazen zij de onderliggende berichten en modelantwoorden niet. Inhoud uit het programma werd volgens het bedrijf standaard niet gebruikt om OpenAI-modellen te trainen.

Lezen en schrijven voerden de boventoon

Lezen, schrijven, wetenschappelijke analyse en het ontwikkelen van onderzoekssoftware waren samen goed voor 85% van de wetenschappelijke berichten per onderzoeker, gemiddeld genomen. Lezen en schrijven namen samen meer dan de helft voor hun rekening.

OpenAI berekende eerst voor iedere deelnemer welk aandeel van diens wetenschappelijke berichten bij een activiteit hoorde. Vervolgens werden die aandelen gemiddeld, waarbij iedere wetenschapper even zwaar meetelde. Een bijzonder actieve gebruiker kreeg daardoor geen groter gewicht in deze percentages.

Lezen en kennis verwerven kwam uit op 27,7%. De grootste afzonderlijke taak was het laten uitleggen van wetenschappelijke concepten, met 18,8% van de wetenschappelijke berichten per deelnemer gemiddeld. Bovendien stuurde 89,7% van de deelnemers tijdens de onderzoeksperiode minstens drie berichten voor die taak. Begrip opbouwen was daarmee een veelvoorkomend onderdeel van het gebruik.

Ideeën ontwikkelen en antwoorden controleren

Volgens OpenAI gebruikte 68% van de onderzochte wetenschappers ChatGPT om onderzoeksideeën te ontwikkelen. Binnen de berichten over ideeënontwikkeling onderscheidde het bedrijf verschillende vormen van samenwerking:

  • Bij 35% bracht de onderzoeker een specifieke onderzoeksvraag in.
  • Bij 36% werd ChatGPT gevraagd een aangeleverd idee verder aan te scherpen.
  • Bij 23% kreeg ChatGPT het verzoek zelf een onderzoeksvraag voor te stellen.
  • De resterende 6% viel buiten deze categorieën.

Verzoeken om onderzoek van begin tot eind zelfstandig door AI te laten uitvoeren kwamen ook voor. Ongeveer 15% van de wetenschappers verstuurde minstens één verzoek dat in die categorie viel. Binnen het totale gebruik bleef die aanpak klein: gemiddeld ging het om 0,4% van de wetenschappelijke berichten per deelnemer.

OpenAI onderzocht daarnaast hoe vaak deelnemers op een antwoord terugkwamen. In een afzonderlijke analyse van 125.947 geschikte eerste verzoeken, afkomstig van 1.809 wetenschappers, volgde bij de gemiddelde deelnemer op 31,8% een verzoek om verduidelijking, controle of herziening.

Die telling had een nauw afgebakend venster: het moest gaan om het eerstvolgende als wetenschappelijk geclassificeerde bericht in hetzelfde gesprek, binnen zeven dagen. Uitbreidingen van een opdracht en algemene reacties vielen buiten die definitie, net als controlewerk buiten de toepassing.

Hoeveel tijd dachten deelnemers te besparen?

In de enquête van 30 september tot en met 7 oktober 2026 schatten deelnemers dat zij zonder AI 1,9 keer zoveel tijd nodig zouden hebben gehad voor dezelfde hoeveelheid werk van dezelfde kwaliteit. Van de 270 geldig ingevulde enquêtes mochten er 251 met toestemming van de deelnemers in de analyse worden opgenomen.

Die verhouding van 1,9 kwam voort uit hun eigen terugblik op het werk. Als rekenvoorbeeld: tien uur werk met AI zou bij die verhouding tegenover negentien geschatte uren zonder AI staan, met hoeveelheid en kwaliteit gelijk gehouden.

De inschattingen verschilden per activiteit. Voor administratief werk bedroeg de gemiddelde geschatte verhouding 1,35; voor onderzoekssoftware en programmeerwerk was dat 2,83. Juist bij code verwachtten de deelnemers dus relatief veel tijd nodig te hebben gehad zonder AI-ondersteuning.

Controleren vergde ondertussen ook tijd. In dezelfde enquête noemde 45,4% het nakijken of corrigeren van AI-uitvoer als een belemmering om waarde uit ChatGPT te halen. Wie AI in onderzoekswerk wil inzetten, doet er daarom goed aan ook controletijd in te plannen.

Wat verwachtten onderzoekers van snellere ontdekkingen?

Voor de vraag over wetenschappelijke ontdekkingen legde OpenAI een hypothetisch scenario voor: een belangrijke ontdekking binnen het eigen vakgebied die zonder AI tien jaar zou kosten. Van de 250 deelnemers die deze vraag beantwoordden, verwachtte 97,6% dat AI die ontdekking zou versnellen.

Daarbinnen verwachtte 72% een versnelling van minstens drie jaar. Een groep van 21,6% rekende op een ontdekking die zeven tot tien jaar eerder zou plaatsvinden dan in het scenario zonder AI.

Op de website van OpenAI verwoordde César de la Fuente, onderzoeker naar antimicrobiële middelen, zijn enthousiasme in een persoonlijk getuigenis:

“Tools like ChatGPT are helping us accelerate scientific discovery. It’s really a playground for a scientist like myself.”

Om vast te stellen of de verwachtingen ook uitkomen in eerdere ontdekkingen, acht OpenAI vervolgonderzoek nodig. Het bedrijf benadrukt bovendien dat vooruitgang afhankelijk blijft van zaken als personeel, financiering en experimentele capaciteit.

Die praktische grenzen kwamen terug in de enquête. Van de 251 deelnemers noemde 51,8% beperkte tijd of personeelsbezetting als onderzoeksbelemmering en 43,8% de financiering. Deelnemers mochten maximaal drie belemmeringen selecteren.

Wat OpenAI aankondigde voor gratis onderzoekstoegang

Los van het rapport kondigde OpenAI op 16 november 2026 een volgende ronde van ChatGPT for Academic Researchers aan. Volgens het aangekondigde toegangsplan wil het bedrijf 50.000 beurzen toekennen aan onderzoekers die aan de voorwaarden voldoen, op volgorde van aanmelding.

Elke beurs zou gratis ChatGPT Plus-toegang bieden aan de ontvanger en maximaal twee medewerkers. Voor het volledige programma stelde OpenAI zich ten doel 200.000 onderzoekers wereldwijd te bereiken.

De pilot verdeelde plaatsen nog via loting. Voor de volgende ronde koos OpenAI voor Plus nadat het bedrijf had vastgesteld dat de meeste pilotdeelnemers binnen de gebruikslimieten van dat abonnement zouden zijn gebleven. OpenAI plande de opening van de aanvragen voor 23 november 2026.