TSMC bouwt volgens een primair verslag ongeveer 20 fabs tegelijk: 13 in Taiwan en vijf tot zes op buitenlandse locaties. Toch kan die enorme uitbreiding de vraag naar AI-chips voorlopig niet bijbenen. Y.C. Hou, senior vicepresident van TSMC en voorzitter van de Taiwan Semiconductor Industry Association, noemt een ernstig tekort aan gekwalificeerde bouwmedewerkers in Taiwan en de Verenigde Staten een van de grootste obstakels voor extra capaciteit.
Een fab is een fabriek waar halfgeleiders op wafers worden geproduceerd. Zo’n gebouw is veel meer dan een grote hal met machines: het vereist cleanrooms, complexe elektrische en mechanische systemen, leidingen, uiterst nauwkeurige apparatuur en strenge eisen rond verontreiniging. Wie de bouw en installatie daarvan beheerst, is dus niet zomaar uitwisselbaar.
TSMC breidt razendsnel uit, maar AI-vraag blijft groter
De huidige bouwgolf is volgens Hou tot vijf keer groter dan eerdere uitbreidingsprogramma’s van TSMC. De vraag naar productiemachines lag in juli naar schatting op 1,9 keer het niveau aan het einde van het voorgaande jaar. Dat geeft een idee van de druk achter de investeringen: TSMC probeert niet alleen vooruit te lopen op de markt, maar ook een achterstand in te halen.
Toch is het belangrijk om bouwplannen niet te verwarren met direct beschikbare productie. Een fab moet eerst worden gebouwd, vervolgens van infrastructuur en apparatuur worden voorzien en daarna worden opgestart. Pas dan kan de fabriek daadwerkelijk extra chipcapaciteit leveren. Volgens de gerapporteerde inschatting van Hou blijft de AI-vraag groter dan de capaciteit die de nieuwe fabs toevoegen.
Waarom 19 fabrieken geen vaststaand exact getal is
De zoekvraag rond “19 fabrieken” komt voort uit een eenvoudige optelsom: 13 projecten in Taiwan plus zes buitenlandse locaties levert 19 op. Het primaire verslag spreekt echter over ongeveer 20 fabs en noemt voor de buitenlandse projecten een bandbreedte van vijf tot zes locaties.
Daarom is “ongeveer 20” de nauwkeurigste formulering. Het getal 19 kan als secundaire telling ontstaan, maar de beschikbare primaire beschrijving onderbouwt geen exact totaal van 19. Ook is daarmee niet automatisch een volledige lijst van de buitenlandse locaties gegeven.
Het knelpunt: gespecialiseerde arbeidskrachten
Waarom kan TSMC het probleem niet simpelweg met extra geld oplossen? Omdat geld geen ervaren installateurs, elektriciens, pijpfitters en andere gespecialiseerde vakmensen tevoorschijn tovert. De beperking zit niet alleen in het aantal mensen, maar ook in hun ervaring met de specifieke omgeving van een halfgeleiderfabriek.
Een fab combineert grote industriële infrastructuur met extreem strenge procesvoorwaarden. Kabels, leidingen, ventilatie, stroomvoorziening en productieapparatuur moeten op elkaar aansluiten zonder de gecontroleerde omgeving van de cleanroom in gevaar te brengen. Een vertraging in de bouw of installatie kan daardoor de ingebruikname van een volledige productielijn beïnvloeden.
Arizona laat zien hoe het probleem doorwerkt
De uitbreiding in Arizona vormt een concreet historisch voorbeeld. TSMC schoof de geplande eerste productie van 4nm-chips daar van 2024 naar 2025 nadat het bedrijf een tekort had gemeld aan werknemers met de gespecialiseerde kennis om apparatuur in een semiconductor-faciliteit te installeren. TSMC wilde ervaren technici uit Taiwan inzetten om lokale werknemers op te leiden.
De schaal van zo’n project maakt duidelijk waarom dat niet snel kan worden opgelost. In de Arizona-fabriek ging het volgens de beschikbare documentaire context om meer dan 15 miljoen voet kabel en draad voor één fab, meer dan 2.000 elektrische aansluitingen en 40.000 bouten. Dat zijn geen details van de wereldwijde bouwgolf, maar ze laten wel zien hoeveel specialistisch werk er achter één fabriek schuilgaat.
De vergelijking maakt de relatie tussen bouw en productiecapaciteit overzichtelijk:
| Onderdeel | Huidige wereldwijde uitbreiding | Arizona als precedent |
| Schaal | Ongeveer 20 fabs tegelijk; 13 in Taiwan en vijf tot zes op buitenlandse locaties | Begon met één geplande fab en groeide later uit tot een project met meerdere fabs |
| Belangrijkste personeelsprobleem | Een ernstig tekort aan gekwalificeerde bouwmedewerkers in Taiwan en de Verenigde Staten | Te weinig gespecialiseerde werknemers voor de installatie van productieapparatuur |
| Gevolg voor capaciteit | De vraag naar AI-chips blijft volgens de gerapporteerde inschatting groter dan de extra capaciteit | De geplande eerste 4nm-productie verschoof van 2024 naar 2025 |
| Praktische complexiteit | De uitbreiding omvat bouw, installatie en ingebruikname op meerdere locaties | Eén fab vereist meer dan 15 miljoen voet kabel en draad, ruim 2.000 elektrische aansluitingen en 40.000 bouten |
AI helpt de productielijn, niet automatisch de bouwplaats
TSMC zet volgens het verslag AI in op productielijnen om de capaciteit te verbeteren en technologische geheimen te beschermen. Over de precieze toepassingen zijn geen details beschikbaar. Belangrijker: die mededeling zegt niet dat AI de mensen vervangt die fabrieken bouwen en productieapparatuur installeren.
Dat onderscheid is cruciaal. AI kan mogelijk helpen bij processen binnen een fabriek, maar een bouwplaats moet nog steeds fysiek worden aangelegd en aangesloten. De gerapporteerde inzet van AI neemt het tekort aan gespecialiseerde bouwmedewerkers dus niet automatisch weg.
Wanneer komt de extra chipcapaciteit beschikbaar?
Daar valt op basis van de huidige informatie geen algemene datum voor te geven. De projecten bevinden zich niet allemaal in dezelfde fase en de status van individuele fabs is niet volledig vastgelegd. Wel is de richting duidelijk: TSMC bouwt op grote schaal omdat de vraag naar AI-gerelateerde chips de beschikbare productiecapaciteit overstijgt, terwijl de uitbreiding zelf afhankelijk blijft van mensen die de fabrieken kunnen bouwen, uitrusten en opstarten.
De belangrijkste les is dan ook eenvoudig: meer fabrieken op papier betekenen niet meteen meer chips in de praktijk. Zolang gespecialiseerde bouw- en installatiekrachten schaars zijn, kan de fysieke uitvoering het tempo van de AI-industrie bepalen. TSMC vergroot zijn netwerk fors, maar de weg van bouwplan naar bruikbare chipcapaciteit blijft een kwestie van beton, kabels, apparatuur én vakmensen.
