8 października 2026 r. NASA wskazała FRB 20240304B jako najdalszy zaobserwowany dotąd szybki błysk radiowy (FRB). Jego galaktyka macierzysta ma przesunięcie ku czerwieni, czyli redshift, równe 2,148 ± 0,0013; odpowiada ono epoce około 3 miliardów lat po Wielkim Wybuchu (NASA; badanie opublikowane w Science).
Jak ustalono położenie galaktyki macierzystej
Zespół MeerTRAP wykrył FRB 20240304B za pomocą południowoafrykańskiego radioteleskopu MeerKAT 4 marca 2024 r. Późniejsze obserwacje Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba pozwoliły powiązać rozbłysk z galaktyką: kamera NIRCam zidentyfikowała gospodarza, a spektrograf NIRSpec zmierzył jego przesunięcie ku czerwieni. To właśnie pomiar galaktyki, a nie sama data wykrycia sygnału, określa epokę, z której pochodzi obserwowane źródło.
Co mówią galaktyka i sygnał
Galaktyka macierzysta jest małomasywna, ma grudkowatą strukturę i aktywnie formuje gwiazdy. NASA podała, że była około 1000 razy mniej masywna, niż oczekiwali astronomowie. Jej tempo powstawania gwiazd sugeruje też, że większość z nich mogła uformować się w ciągu około 30 milionów lat.
Sygnał pozwala badać zjonizowany gaz rozciągający się na przestrzeni około 80% historii Wszechświata. Jego silne rozproszenie wskazuje, że obecne przeglądy nie wykrywają części populacji FRB. NASA odnotowała również w sygnale ślady wcześniej nieznanej gromady galaktyk o redshifcie 0,3 oraz Gromady w Pannie, oddalonej od Ziemi o około 54 miliony lat świetlnych.
Co mogło wywołać FRB 20240304B
Manisha Caleb, główna autorka badania, oceniła, że zderzenie gwiazd neutronowych jest bardzo mało prawdopodobnym źródłem tego konkretnego rozbłysku. Takie zderzenia mogą następować po długim procesie zbliżania się gwiazd, trwającym nawet miliardy lat; młody magnetar może natomiast powstać stosunkowo niedługo po supernowej i pozostaje możliwym wyjaśnieniem. Mechanizmu powstania FRB 20240304B nie ustalono (NASA).
