Badanie opublikowane 21 września 2026 roku wskazuje, że skały jednostki Margin w kraterze Jezero zachowały ślady co najmniej trzech względnych epizodów oddziaływania wody. Łazik Perseverance zarejestrował w nich węglany, krzemionkę oraz żyły zawierające fluoryt i siarczan wapnia — mineralny zapis znacznie bardziej złożonej historii niż pojedynczy epizod związany z dawnym jeziorem.
Perseverance odczytał historię w skałach Jezero
Jednostka Margin leży przy wewnętrznej krawędzi krateru Jezero, którego średnica wynosi około 45 km. Perseverance rozpoczął eksplorację tego obszaru we wrześniu 2023 roku, a instrument SuperCam przeanalizował ponad 185 celów skalnych.
SuperCam łączy obserwacje obrazowe z analizą składu chemicznego i mineralnego. Dzięki temu można oddzielić pierwotną strukturę skały magmowej od śladów późniejszego oddziaływania płynów. Wyżej położone odsłonięcia, powyżej około −2350 m, są krystalicznymi skałami bogatymi w oliwin i wykazują niewiele widocznych oznak kontaktu z wodą. Niższe partie jednostki Margin są bardziej spękane i zawierają więcej struktur związanych z węglanami oraz krzemionką.
Trzy etapy zapisane w minerałach
Badanie porządkuje procesy w kolejności względnej. Nie przypisuje im konkretnych dat kalendarzowych.
| Względny etap | Płyn lub proces | Zapis mineralny | Co wynika z badania |
| Pierwszy | Przepływ płynów o odczynie od obojętnego do zasadowego, bogatych w CO₂ | Węglanowe wypełnienia szczelin i grzbiety odporne na erozję | Płyny krążyły przez spękaną skałę i pozostawiły w niej węglany |
| Drugi | Przemieszczanie węglanów oraz oddziaływanie wody jeziornej lub zmieniających się wód gruntowych | Krzemionka wytrącona w wtórnych przestrzeniach porowych | Późniejsza woda modyfikowała wcześniejszy zapis mineralny |
| Trzeci | Przepływ późnych płynów przez młodsze szczeliny | Żyły zawierające fluoryt i siarczan wapnia | Pochodzenie hydrotermalne jest prawdopodobną interpretacją tego etapu |
Najbardziej efektownym śladem jest żyła Point Cloates. Ma około 25 cm grubości i ciągnie się przez kilka metrów w kierunku wschodnim oraz północno-wschodnim. Jej skład pasuje do późnego etapu opisanej historii, ale interpretacja hydrotermalna pozostaje prawdopodobnym wyjaśnieniem procesu.
Dlaczego krzemionka i węglany są ważne?
Oliwin to minerał obecny w pierwotnych skałach magmowych. Gdy reaguje z wodą, może zostać częściowo przekształcony w węglany, a krzemionka może pozostać jako produkt uboczny. W jednostce Margin więcej krzemionki występuje w skałach położonych poniżej dawnego poziomu wody, co pomaga odtworzyć sposób, w jaki płyny modyfikowały ten obszar.
Węglany i krzemionka mogą przechowywać chemiczny zapis dawnych środowisk. Reakcje wody ze skałami zawierającymi oliwin mogą też wytwarzać wodór, czyli źródło energii wykorzystywane przez niektóre ziemskie mikroorganizmy. To właśnie dlatego jednostka Margin zyskała znaczenie astrobiologiczne: jej minerały mogą pomóc ocenić, czy dawne środowisko miało warunki sprzyjające zachowaniu śladów życia lub podtrzymywaniu procesów istotnych dla mikroorganizmów.
Nie oznacza to jednak odkrycia życia na Marsie. Badanie dotyczy dawnego kontaktu skał z wodą i nie wykazuje współczesnej ciekłej wody na powierzchni planety.
Co mogą wyjaśnić próbki Perseverance?
Perseverance pobrał z jednostki Margin próbki Pelican Point i Lefroy Bay, przeznaczone do potencjalnego przyszłego sprowadzenia na Ziemię. Ich analiza w laboratoriach pozwoliłaby dokładniej zbadać skład minerałów i relacje między kolejnymi etapami zmian.
Takie próbki mogłyby pomóc rozstrzygnąć, jaką rolę odegrały wody jeziorne i gruntowe w powstawaniu krzemionki oraz jak interpretować późne żyły zawierające fluoryt i siarczan wapnia.
