Badanie opublikowane w PLOS ONE 30 września 2026 r. wykazało, że symulowane promieniowanie kosmiczne wiązało się z późniejszym wzrostem ilości kolagenu wokół naczyń krwionośnych w sercach samców szczurów. Sama symulowana mikrograwitacja nie wywołała tego włóknienia, a eksperyment nie mierzył funkcji serca ani ryzyka zawału u ludzi.
Co zaobserwowano w sercach szczurów
W doświadczeniu użyto samców szczurów WAG/RijCmcr w wieku 8–9 miesięcy. Naukowcy odnotowali dwukrotnie więcej kolagenu okołonaczyniowego po dawce 1,5 Gy i 270 dniach oraz po dawce 0,75 Gy i 360 dniach. Każdy wynik porównano z odpowiednią grupą kontrolną, która otrzymała pozorowaną ekspozycję i nie przeszła odciążenia tylnych kończyn.
Gy, czyli grej, to jednostka dawki pochłoniętej promieniowania. Wyniki dotyczą histologii, a więc zmian widocznych w badanej tkance. Nie są pomiarem pracy serca.
Jak rozdzielono wpływ promieniowania i mikrograwitacji
Badacze przydzielili 72 szczury do sześciu grup. Zastosowali symulację galaktycznego promieniowania kosmicznego o nazwie simGCRsim, złożoną z pięciu jonów podawanych w sześciu wiązkach. Była to szybka, jednorazowa ekspozycja. Odciążenie tylnych kończyn, stosowane jako model mikrograwitacji, rozpoczęto pięć dni przed napromienieniem i kontynuowano przez 25 dni po nim.
| Warunek eksperymentalny | Dawka promieniowania | Wynik dotyczący włóknienia okołonaczyniowego |
| Odciążenie tylnych kończyn bez napromienienia | 0 Gy | Nie odnotowano włóknienia |
| Promieniowanie bez odciążenia kończyn | 1,5 Gy | Dwukrotnie więcej kolagenu po 270 dniach niż w odpowiedniej grupie kontrolnej |
| Promieniowanie bez odciążenia kończyn, badanie uzupełniające | 0,75 Gy | Dwukrotnie więcej kolagenu po 360 dniach niż w odpowiedniej grupie kontrolnej |
| Promieniowanie i odciążenie tylnych kończyn | 1,5 Gy | Odciążenie nie zwiększyło włóknienia ponad efekt samego promieniowania |
To promieniowanie wiązało się ze zmianą w tkance: włóknienia nie stwierdzono po samym odciążeniu kończyn. Dawka 0,75 Gy została sprawdzona w odrębnym badaniu uzupełniającym bez odciążenia, więc nie można przypisać tego wyniku połączeniu obu warunków.
Czego wyniki nie mówią o zdrowiu ludzi
Doświadczenie obejmowało wyłącznie samce szczurów i ostrą ekspozycję o dużej mocy dawki. Zastosowana symulacja nie odtwarzała w pełni środowiska galaktycznego promieniowania kosmicznego. Badacze nie oceniali funkcji serca ani nie badali ludzi, dlatego wyniki nie określają ryzyka zawału u astronautów ani uczestników przyszłej misji na Marsa.
Analiza genomowa miała charakter wstępny: objęła trzy napromienione i trzy kontrolne szczury w jednym punkcie czasowym, bez indywidualnych próbek sprzed ekspozycji. Główny wynik badania pozostaje obserwacją zmian tkankowych u szczurów, a nie klinicznym pomiarem zagrożenia dla ludzi.
