9 września 2026 roku amerykańskie agencje zarzuciły sześciu chińskim firmom AI agresywne kopiowanie lub destylowanie modeli tworzonych przez amerykańskie firmy, w tym Anthropic i OpenAI. Chodzi o pozyskiwanie odpowiedzi przez interfejsy modeli i wykorzystywanie ich do trenowania konkurencyjnych systemów. Chińscy urzędnicy odrzucili te zarzuty, a sam spór pokazuje, że rywalizacja USA i Chin w dziedzinie sztucznej inteligencji wchodzi na coraz bardziej techniczny i prawny teren.
Co dokładnie zarzucają USA chińskim firmom?
Zarzut dotyczy tak zwanego model extraction, czyli masowego wydobywania zachowania modelu za pomocą jego odpowiedzi. W tym scenariuszu konkurencyjny system wysyła do modelu nauczyciela dużą liczbę zapytań, zbiera odpowiedzi, a następnie wykorzystuje je do treningu własnego modelu.
Wśród firm wymienianych w związku z zarzutami znalazły się Alibaba, MiniMax, StepFun i Z.AI. DeepSeek oraz Moonshot AI pojawiają się w powiązanych zarzutach dotyczących pozyskiwania możliwości modeli Anthropic. Zakres przypisywanych działań nie jest jednak taki sam wobec każdej z tych firm.
Amerykańskie firmy przedstawiają takie działanie jako potencjalnie wrogą destylację, gdy odbywa się na dużą skalę, z użyciem fałszywych kont lub z obchodzeniem ograniczeń dostępu. Sam zarzut pozostaje stanowiskiem amerykańskich agencji i firm, a nie rozstrzygnięciem sądu.
Destylacja modeli bez prawniczego skrótu
Destylacja modeli to metoda uczenia maszynowego oparta na relacji „nauczyciel–uczeń”. Model nauczyciela generuje odpowiedzi, a model ucznia uczy się na ich podstawie odtwarzać część jego możliwości. Firmy AI stosują tę technikę między innymi do tworzenia mniejszych i tańszych systemów.
| Zwykła destylacja | Działanie zarzucane w tym sporze |
| Model ucznia uczy się na odpowiedziach modelu nauczyciela. | Konkurencyjny system ma pozyskiwać odpowiedzi na dużą skalę. |
| Może służyć do tworzenia mniejszego lub tańszego modelu. | Zarzut obejmuje także fałszywe konta i obchodzenie ograniczeń dostępu. |
| Może odbywać się za zgodą właściciela modelu. | Amerykańskie firmy opisują tę praktykę jako nieautoryzowane kopiowanie. |
Destylacja nie wymaga automatycznie przekazania kodu źródłowego ani wag modelu. Można odtworzyć część zachowania systemu na podstawie jego wyników, bez uzyskania dostępu do jego wewnętrznej konstrukcji. To ważne rozróżnienie: technika sama w sobie nie jest synonimem kradzieży, a ocena konkretnego działania zależy od sposobu jej użycia.
Firmy i modele wymieniane w zarzutach
Anthropic i OpenAI są amerykańskimi twórcami modeli, których możliwości miały być celem opisanych działań. Anthropic wskazywał DeepSeek, Moonshot AI i MiniMax w zarzutach dotyczących pozyskiwania możliwości Claude. W odrębnej relacji Alibaba, MiniMax, StepFun i Z.AI zostały wymienione przy opisie zainteresowania konkretnymi modelami Anthropic i OpenAI.
DeepSeek znalazł się w centrum uwagi po premierze modelu R1 w styczniu 2025 roku. W lutym 2025 roku OpenAI ostrzegało amerykańskich ustawodawców, że DeepSeek stosuje coraz bardziej zaawansowane sposoby pozyskiwania wyników z amerykańskich modeli.
W kwietniu 2026 roku OpenAI, Anthropic i Google miały rozpocząć wymianę informacji o próbach wrogiej destylacji za pośrednictwem Frontier Model Forum. Organizacja została założona w 2023 roku przez OpenAI, Anthropic, Google i Microsoft.
Chińska odpowiedź i wzajemny zarzut
Chińskie władze odrzuciły amerykańskie oskarżenia jako bezpodstawne i motywowane uprzedzeniami. Mao Ning, rzeczniczka chińskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych, przypisała rozwój chińskiej AI krajowej samodzielności naukowej i technologicznej oraz wezwała USA do współpracy zamiast formułowania zarzutów. Liu Chang, rzecznik chińskiej ambasady, określił kampanię administracji Donalda Trumpa przeciw Chinom jako próbę oczerniania.
28 lipca 2026 roku chińskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych twierdziło również, że wiele amerykańskich firm AI korzystało z chińskich modeli do destylacji w ramach badań, rozwoju i treningu. Ten kontrzarzut zmienia spór z pojedynczej kwestii dotyczącej dostępu do modeli w element szerszej rywalizacji o zasady korzystania z AI.
Dlaczego spór wykracza poza kopiowanie modeli?
Dla twórców modeli granica przebiega między dozwolonym uczeniem na wynikach a masowym, nieautoryzowanym pozyskiwaniem odpowiedzi. Jeśli firmy mogą tanio odtworzyć część możliwości konkurencyjnego systemu, presja dotyczy nie tylko własności intelektualnej, lecz także kosztów rozwoju, kontroli dostępu i przewagi technologicznej.
OpenAI, Anthropic i Google wiążą wrogą destylację z ryzykiem szybszego odtwarzania zaawansowanych możliwości oraz wdrażania systemów bez takich samych zabezpieczeń. W tym samym czasie Chiny planują rozbudowę infrastruktury obliczeniowej dla AI, co nadaje sporowi wymiar przemysłowy i geopolityczny.
Na 24 września 2026 roku zaplanowano spotkanie Donalda Trumpa z Xi Jinpingiem. Oskarżenia dotyczące modeli AI pojawiają się więc w okresie, gdy kwestie technologiczne są częścią szerszych relacji między Waszyngtonem a Pekinem.
