WHO i UNEP opublikowały w 2026 roku dużą aktualizację globalnej oceny substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego (EDC). WHO podaje, że narażenie może zacząć się przed narodzinami, a substancje te wykrywano we krwi, mleku kobiecym i krwi pępowinowej. Organizacja wskazuje też na mocniejsze dowody powiązań z kilkoma obszarami zdrowia oraz na rozbieżność między narażeniem na mieszaniny a częstą oceną pojedynczych substancji. WHO poinformowała o publikacji raportu 17 listopada 2026 r.; repozytorium UNEP podaje datę wydania 16 listopada 2026 r. Raport jest pierwszą dużą globalną aktualizacją oceny z 2012 roku.
Jakie obszary zdrowia wymienia WHO?
W podsumowaniu WHO wymienia związki ekspozycji z płodnością i rozwojem układu rozrodczego, rozwojem mózgu i funkcjonowaniem układu nerwowego, regulacją pracy tarczycy i innych hormonów, metabolizmem, odpornością oraz zdrowiem układu krążenia. Jako nowsze obszary niepokoju wskazuje metaboliczne choroby wątroby i możliwy wpływ na nerki.
Ocena dotyczy również dzikich zwierząt. WHO opisuje związki z zaburzeniami rozrodu, rozwoju i zachowania u ryb, ptaków, płazów i ssaków. Wśród wymienianych przykładów substancji znajdują się bisfenol A, ftalany i polichlorowane bifenyle (PCB); organizacja wskazuje też na tworzywa sztuczne, pestycydy i produkty do pielęgnacji ciała jako obszary ich zastosowania.
Dlaczego mieszaniny komplikują ocenę?
WHO podaje, że na świecie zarejestrowano ponad 350 000 substancji chemicznych i mieszanin do produkcji i stosowania, a tylko niewielką część oceniono pod kątem właściwości zaburzających układ hormonalny. Jednocześnie ludzie i dzikie zwierzęta mają kontakt z mieszaninami, podczas gdy wiele systemów regulacyjnych ocenia substancje pojedynczo. Oznacza to, że częsty sposób oceny nie zawsze odzwierciedla warunki rzeczywistego narażenia.
Ocena ryzyka powinna uwzględniać także mieszaniny, z którymi ludzie i zwierzęta mają kontakt.
Co obejmuje towarzyszące opracowanie UNEP?
UNEP opublikował także From Evidence to Action: Addressing Endocrine-Disrupting Chemicals Across Sectors. Opracowanie przedstawia możliwości działań dla rządów, przemysłu i innych zainteresowanych stron, z naciskiem na zarządzanie substancjami w całym cyklu życia produktów. UNEP opisuje w nim również tematy innowacji, przejrzystości i zrównoważonego rozwoju.