Bill Gates voorspelde het coronavirus in 2015: 'We zijn niet klaar'

Het coronavirus COVID-19 is officieel uitgeroepen tot pandemie. De economie reageerde met pure paniek en "flight-to-quality", landen nemen extreme veiligheidsmaatregelen, en autoriteiten nemen allerlei beslissingen, van het annuleren van openbare evenementen tot volledige lockdowns. En te midden van die chaos begon er een video te circuleren over een TED-lezing die de filantroop en magnaat Bill Gates in 2015 gaf. Daarin verkende hij de latente dreiging van virussen en bacteriën, en liet hij een krachtige boodschap achter: "We zijn niet klaar voor de volgende epidemie."

De schuldvraag

Een van de vragen die iedereen zich stelt is natuurlijk: "wie heeft de schuld?". Kunnen we China als oorsprongspunt aanwijzen? Wat is er met de rest van de landen? En met de protocollen die door gezondheidsexperts zijn opgesteld? Faalde de inhoud, of de implementatie? Wat dacht je van de coördinatie-inspanningen? En de tegenstrijdigheden tussen specialisten? Aan de ene kant hebben we artsen die zeggen dat COVID-19 niet zo ernstig is, dat het niet nodig is om voorraden aan te leggen of mondkapjes te dragen, en aan de andere kant horen we Italiaanse dokters die letterlijk triage toepassen om de zorg voor hun zieken te prioriteren.

De TED-talk van Bill Gates

En het web blijft niet stilzitten. Het zoekt naar achtergronden, verkent archieven, bekijkt video's. Een daarvan doet al de ronde op sociale media. Het gaat om een TED-lezing die Bill Gates zelf in maart 2015 in de Canadese stad Vancouver gaf. Die lezing is precies vijf jaar oud, en in die tijd werd de wereld geconfronteerd met een andere dreiging: een ebola-epidemie die uiteindelijk meer dan 11.000 mensen het leven kostte:

(N.v.d.r.: er zijn Spaanse ondertitels beschikbaar)

Gates begint de lezing met een anekdote, en twee gigantische blikken proviand: Toen hij klein was, was de 'paniek' van het publiek gericht op de mogelijkheid van een kernoorlog. Maar in de afgelopen decennia hebben de machtigste regeringen ter wereld fortuinen geïnvesteerd in afschrikkingsmechanismen. Het concept van "wederzijdse verzekerde vernietiging" voorkwam een atomaire uitwisseling. Diezelfde regeringen toonden echter niet dezelfde interesse voor een hypothetische virale apocalyps. Bill Gates legt aan het begin van zijn lezing uit dat als 'iets' in het komende decennium 10 miljoen mensen doodt, dat geen raketten zullen zijn, maar microben.

Verrwijzend naar de ebola-casus zei Gates dat het probleem niet lag in "een falen van het systeem", maar in het feit dat er "geen systeem" was. De rapporten werden op papier gemaakt, duurden lang om te digitaliseren en zaten vol fouten. Artsen zonder Grenzen deed goed werk met hun vrijwilligers, maar dat was onvoldoende. Er waren geen tools, geen gemeenschappelijke strategie om behandelingen te starten. Een grootschalige epidemie zou honderdduizenden werknemers in actie kunnen vereisen. De Wereldgezondheidsorganisatie heeft geld om epidemieën te monitoren, maar niet om die vitale middelen in te zetten.

Kortom, we hadden geluk met ebola (de aard van het virus zelf beperkte de verspreiding), maar de volgende keer zou dat geluk op kunnen raken. Bill Gates presenteerde in de lezing een model gebaseerd op de Spaanse griep van 1918, die in minder dan een jaar 30 miljoen mensen doodde. Hij zei echter ook dat we de capaciteit hebben om een robuust responssysteem op te bouwen, met enorme technologische ondersteuning, draagbare communicatie, satellietkaarten, biologische middelen en meer. Hij beval 'germ games' aan, simulaties vergelijkbaar met de 'oorlogsspelen' die veel strijdkrachten over de hele wereld doen, en een nauwe band tussen medische en militaire krachten om de meest getroffen gebieden snel en veilig te bereiken.

Tot slot gaf Bill Gates een cijfer: drie biljoen dollar (onze biljoenen) die volgens de Wereldbank als verlies wordt geschat in het geval van een grootschalige grieppandemie. Hij voegde er ook aan toe dat "het niet nodig is om in paniek te raken", maar dat ze "nu moesten beginnen, omdat de tijd niet aan onze kant staat". Gezien wat er met het coronavirus is gebeurd, zouden we tot een conclusie kunnen komen: we zijn nooit begonnen.