Elke ontwikkelaar heeft de macht om te bepalen hoe hij zijn software distribueert. Sommigen volgen het pad van freeware, anderen delen hun broncode met flexibele licenties, en dan zijn er degenen die concepten als demo of trialware omarmen, met tijdslimieten en secundaire beperkingen. De meest extreme versie is crippleware, dat essentiële functies blokkeert en de applicatie verandert in een simpele «digitale presse-papier»…
Shareware was een van de belangrijkste mechanismen die de distributie van gratis spellen en programma's in de jaren '80 en '90 mogelijk maakte. Klassieke titels zoals Wolfenstein en Doom werden onder deze categorie ontwikkeld en gedeeld, waardoor hun populariteit toenam, zelfs als het om beperkte versies ging.
Andere vergelijkbare alternatieven waren donationware (donaties), postcardware (het sturen van ansichtkaarten aan de maker) en nagware (pop-ups en waarschuwingen om het product te kopen), maar tegenwoordig zijn ze gemuteerd tot de meer gangbare vormen van freemium (dat het programma of de dienst in 'niveaus' verdeelt) en adware (gratis software met advertenties). Er bestaat echter ook crippleware, waarschijnlijk de meest verwerpelijke variant van allemaal.
Crippleware, of de kunst van het 'castreren' van software en hardware
De formele definitie van crippleware spreekt over een software of dienst waarvan de basisfuncties geblokkeerd blijven tijdens of na de proefperiode, totdat de gebruiker de volledige versie aanschaft of zich aanmeldt voor een abonnement. Een beeldbewerker die geen wijzigingen kan opslaan, watermerken injecteert en/of de maximale resolutie beperkt kwalificeert als crippleware. Het universum van mobiele apps bevat talrijke voorbeelden, maar er zijn ook gevallen van overmacht die een soortgelijk effect hebben als crippleware (bijv. functies die beperkt worden wanneer het apparaat geen root-toegang heeft).
Het interessantste van crippleware is dat het zich niet beperkt tot software. Er zijn ook voorbeelden van ‘bijgesneden’ hardware die fabrikanten op de markt brachten om hun producten te onderscheiden en de gebruiker te dwingen meer geld uit te geven. Een historisch geval is de Intel i486SX, die debuteerde met zijn drijvende-kommabewerkingseenheid uitgeschakeld (het was geen gevolg van ‘defecten’ zoals jarenlang werd gedacht), en aan de grafische kant wil ik de GeForce GT 1030 noemen. Het originele model gebruikt GDDR5-geheugen, maar Nvidia besloot de configuratie te verlagen naar DDR4, met behoud van dezelfde naam.
Tot slot zou het een vergissing van mij zijn om niet over crippleware in auto's te praten. Tesla probeerde de actieradius van zijn voertuigen te gelde te maken met softwarelocks, en BMW heeft bepaalde functies als DLC's die de gebruiker apart moet aanschaffen.
