We weten diep van binnen dat dit niet zou moeten werken. Normaal gesproken activeert een processor onder extreme temperaturen het mechanisme van 'thermal shutdown' om zichzelf en andere componenten te beschermen, maar de Ryzen 4000U-serie van AMD's draagbare APU's (ook wel 'Renoir' genoemd) bevindt zich in een andere categorie. YouTube-gebruiker FritzchensFritz plaatste op zijn kanaal een video van een Ryzen 3 4300U die zonder koeler draait... terwijl hij de Crysis-benchmark uitvoert.
De Ryzen 4000U-serie
De nieuwe Ryzen 4000U-processors, gebaseerd op de Zen 2-architectuur, debuteerden tussen half maart en begin mei. Verschillende kanalen en forums die zich op hardware richten, wisten deze modellen via verschillende OEM's te bemachtigen, en over het algemeen is de conclusie unaniem: het zijn de beste chips voor laptops die AMD tot nu toe heeft gemaakt, en Intel heeft serieuze problemen op het gebied van concurrentie.
Maar de Ryzen 4000U verrassen ook met hun potentieel voor tweaking. Door timings te optimaliseren, frequenties te verhogen of te verlagen en thermische parameters aan te passen, bereiken sommige enthousiastelingen opmerkelijke dingen. Een van de meest recente voorbeelden leidt ons naar het kanaal van FritzchensFritz op YouTube, die een Ryzen 3 4300U (4C/4T, 3.7 GHz Turbo, Vega 5-module op 1400 MHz) nam, de koeler verwijderde, een warmtebeeldcamera op de processor richtte en benchmarks begon te draaien... inclusief Crysis:
Nee, de chip belandde niet in een baan om de aarde. Met behulp van een kleine open-source applicatie genaamd Renoir Mobile Tuning slaagde FritzchensFritz erin om de thermische limiet voor de Ryzen 3 4300U in te stellen op 90 graden Celsius. Het enige koelingselement tijdens het experiment was een 120 mm ventilator die op 5 volt draaide, die frisse lucht over het processorgebied liet circuleren.
Het warmtebeeld is slechts een visuele referentie, omdat het niet nauwkeurig kan meten wat er in het silicium gebeurt, maar de veranderingen aan het oppervlak zien er geweldig uit, en af en toe kunnen we zien wanneer de activiteit van de grafische module naar de CPU-kernen gaat.
Natuurlijk betekent dit niet dat de Ryzen 4000U klaar zijn om koeling op te geven. Sterker nog, ik denk dat de overgrote meerderheid de voorkeur geeft aan een goede koeloplossing, ook al voegt dat wat extra gewicht of dikte toe aan de laptop. Maar in een ander tijdperk zou die processor een Olympische fakkel zijn geworden. We hebben een lange weg afgelegd.
