Traditionele media schromen niet om te berichten over vulkanen die uitbarsten en hun destructieve potentieel, maar ze doen over het algemeen niet veel om hun werking of basiskenmerken uit te leggen. Vandaag geven we een kort overzicht van de delen van een vulkaan, de belangrijkste details en andere gerelateerde gebeurtenissen.
Meer dan we denken
Vulkanen worden meestal geclassificeerd op basis van hun activiteitsniveau en het type eruptie dat ze registreren. Er zijn bijvoorbeeld belangrijke verschillen tussen een schildvulkaan zoals de Hawaïaanse Kīlauea (die als 'rustiger' wordt beschouwd, maar daarom niet minder bedreigend is) en een andesitische vulkaan die met extreme hevigheid kan reageren, bijna zonder waarschuwing.
Er zijn echter verschillende gemeenschappelijke elementen die het vermelden waard zijn. Over het algemeen gebruiken de diagrammen die worden gebruikt om de delen van een vulkaan te beschrijven een stratovulkaan als model (denk aan de Chileense Osorno, de Mexicaanse Popocatépetl of de Spaanse Teide), een beslissing die veel helpt bij het visualisatieproces.
De delen van een vulkaan
- Magmakamer: Hier begint alles. Het is een ondergrondse opslagplaats die magma onder zeer hoge druk bevat. De uitbarsting zelf is het product van het ontsnappen ervan naar het oppervlak.
- Gesteentebed
- Vulkanische schoorsteen: In wezen de belangrijkste uitgangsroute voor magma. Een interessant feit is dat schoorstenen al dan niet verbonden kunnen zijn met magmakamers. Een van die uitzonderingen is de kimberlietschoorsteen, de bron van diamanten en andere edelstenen.
- Basis
- Intrusielaag of mantel: Dit beschrijft een plaatvormige massa (oftewel tafelvormig) van magma-gesteente die zich nestelt tussen zeer oude lagen sedimentair gesteente of lagen vulkanische tuf. De mantels vertegenwoordigen een van de vele vormen van "intrusie" in de geologie.
- Fissuur of dyke: Nog een voorbeeld van intrusie. De dikte kan aanzienlijk variëren (van enkele millimeters tot enkele meters) en doorkruist bestaande lagen of gesteentelichamen. De neiging is verticaal.
- Aslagen: Vulkanische as is meestal hard, schurend, met zeer kleine deeltjes (minder dan 2 millimeter in diameter), onoplosbaar in water, geleidend en corrosief wanneer het wordt blootgesteld aan vocht.
- Kegel
- Lavalagen: De uitdrukking 'lava' identificeert eenvoudigweg het uitgestoten magma dat het oppervlak heeft bereikt. De viscositeit is ongeveer 100.000 keer die van water, maar dat weerhoudt het er niet van om enorme afstanden af te leggen voordat het afkoelt en vast wordt.
- Keel
- Secundaire kegel
- Lavastroom: Ook bekend als 'colada'. Een lineaire lavastroom loopt langs de helling, terwijl deze grote velden kan vormen als hij door spleten ontstaat. Er zijn drie basistypen lavastroom: ʻAʻā of 'ruig', Pāhoehoe of 'glad', en acojinada, met de vorm van kleine kussens.
- Fumarool
- Krater: De 'mond' van de vulkaan, om het zo te zeggen. Het kan de vorm van een kegel hebben aan de bovenkant, of een gat in de grond zijn waar de lava kookt. Er zijn ook vulkanen die zuiver krater zijn en bijna geen berg (zoals de zogenaamde 'maar'). Als een vulkaan een groot deel van zijn magmakamer leegt, leidt de daaropvolgende ineenstorting tot een caldera.
- Eruptiekolom: Of als alternatief 'assenwolk'. As is echter slechts een onderdeel. De kolommen stoten ook pyroclastisch materiaal of tefra uit, oftewel fragmenten van vast materiaal die tijdens de uitbarsting werden uitgestoten. Als de fragmenten meer dan 64 millimeter in diameter zijn, worden ze 'vulkanische bommen' genoemd.
Conclusie
We hopen dat deze snelle gids over de delen van een vulkaan je als startpunt dient, maar we willen benadrukken: dit is een startpunt, geen volledig artikel. Onze bedoeling is niet om het Rincón del Vago te imiteren, neem wat hier staat en breid je inhoud uit wanneer je het moet ontwikkelen. Veel succes!
