Hoe steken muggen ons?

De zomer nadert snel voor het zuidelijk halfrond, en in veel streken betekent dat muggen. Hele legioenen muggen klaar om alles te steken wat op hun pad komt. De pijn, de jeuk, de onderbroken slaap, de plakkerige en stinkende zalfjes… we worden gedwongen strijd te leveren tegen de beten, maar het is geen slecht idee om te begrijpen hoe ze werken. In onze gedachten vormt zich het beeld van "een prik en klaar", maar achter dit alles schuilt een complexer en verontrustender mechanisme…

De mug is het dodelijkste dier op aarde. Het is niet moeilijk om de mens zelf op de eerste plaats te zetten, maar als we alleen moorden tellen, stijgen de sterfgevallen tot 475.000 per jaar, terwijl de mug gemiddeld een miljoen mensen doodt in dezelfde periode. Malaria, dengue, zika, chikungunya… muggen zijn geduchte vectoren, en ze laten ons geen andere keuze dan oorlog met hen te voeren.

Een van de meest sprekende voorbeelden van anti-muggendoelgerichte campagnes vind je in Disney World. Florida, moerassen, open ruimtes, hitte… de perfecte combinatie voor een wolk van bloedzuigende insecten om de bezoekers te verslinden, maar Mickey Mouse is erg goed gebleken in het doden van muggen, bijna net zo goed als in het uitbreiden van copyrightwetten. Uiteindelijk winnen de muggen echter, ze steken en het doet pijn. Waarom? Hoe steken muggen ons precies?

De zes naalden

Het eerste idee dat we moeten verwerpen is dat van een simpele penetratie met de proboscis. De eerste stap bestaat uit het terugtrekken van de beschermende lip (die een soort boog vormt), waardoor niet één maar zes "naalden" zichtbaar worden.

• Twee daarvan (maxillae) hebben tanden aan hun uiteinden en dienen om de huid te perforeren.
• Het tweede paar naalden (mandibels) houdt het weefsel gescheiden.
• De vijfde naald (labrum) heeft een dubbele functie: enerzijds helpen de receptoren aan het uiteinde de mug om een bloedvat te detecteren, anderzijds zuigt het het kostbare vocht op.
• Met de laatste naald (hypofarynx) injecteert de mug speeksel en chemicaliën die de immuunrespons vertragen, de bloedsomloop optimaliseren en daarmee zijn voeding verbeteren. Dit is wat de mens ziek maakt en doodt.

Terwijl hij zich voedt, scheidt de mug het bloed van het water, een zeer efficiënt proces om meer uit elke beet te halen. Natuurlijk heeft de mug er niets aan, maar virussen en parasieten maken zeker gebruik van elke kans op verspreiding.

Tot slot een klassieke aanbeveling: de meest effectieve manier om de aanwezigheid van muggen te verminderen is hun voortplanting te voorkomen. De larven hebben water nodig, maar als we elke ophoping in oude containers en andere achtergelaten voorwerpen (bijv. banden) verwijderen, kunnen we hun weg naar het volwassen stadium blokkeren.

Bron: NPR