Leegte van Boötes: een van de grootste leegtes in het waarneembare heelal

Het heelal is… gigantisch. Deskundigen schatten de diameter (als we al in die termen kunnen spreken) op ongeveer 93 miljard lichtjaar, en het blijft zich uitbreiden. Maar het heelal herbergt ook ongelooflijke superstructuren en verontrustende leegtes. Een daarvan is de zogenaamde Leegte van Boötes. Met een geschatte diameter van 250 miljoen lichtjaar bevat de Leegte van Boötes slechts zo'n 60 sterrenstelsels, dus vanuit praktisch oogpunt… bevat het niets.

De Melkweg is lang niet alleen. Andromeda komt met hoge snelheid op ons af en zal er nog 4,5 miljard jaar over doen om ons te bereiken. De nieuwste evolutionaire modellen suggereren dat de Grote Magelhaense Wolk ons veel eerder zal vinden, over ongeveer 2,4 miljard jaar.

De Lokale Groep bevat meer dan 50 sterrenstelsels, en het supercluster Laniakea, gedefinieerd in 2014, herbergt zo'n 100.000 sterrenstelsels. Natuurlijk bevat het heelal ook andere superclusters, maar als er iets is dat net zo indrukwekkend is als zij, dan zijn het de leegtes.

De Leegte van Boötes

Een van de leegtes die regelmatig in de media verschijnt, is de zogenaamde Leegte van Boötes. Gelegen nabij het sterrenbeeld Boötes (of de Herder), moet iedereen die deze wil 'lokaliseren' richten op een rechte klimming van 14 u. 20 m. en een declinatie van 26 graden.

Een van de eerste dingen die opvalt aan de leegte, is dat hij een veel meer bolvormige vorm heeft dan verwacht. De huidige gegevens geven hem een diameter van 250 miljoen lichtjaar, hoewel andere bronnen dat aantal op 330 miljoen brengen.

Na de ontdekking in 1981 konden wetenschappers aanvankelijk slechts acht sterrenstelsels in het binnenste detecteren, maar met een reeks observaties met krachtigere instrumenten steeg het aantal sterrenstelsels naar 60.

Een bol van 250 miljoen lichtjaar voor 60 sterrenstelsels, terwijl het gemiddelde aangeeft dat er ongeveer tienduizend zouden moeten zijn, en de Melkweg heeft 25 sterrenstelsels in zijn buurt van drie miljoen lichtjaar.

Is dit dan 'de' leegste plek van het heelal? We weten het niet zeker, want er is altijd iets nieuws te ontdekken, maar tot nu toe komt de titel hem toe. De leegte is gelijk aan 0,27 procent van het waarneembare heelal, oftewel een dwerg in vergelijking met de rest van de absolute schepping, maar dat maakt het niet minder verontrustend.

Nog een vergelijking? Stel dat we de Melkweg in het centrum van de leegte plaatsen; dan zou het voor de mensheid onmogelijk zijn geweest om andere sterrenstelsels te ontdekken tot de jaren '60.

Sommigen geloven dat het de oerknaltheorie en de oorspronkelijke uniformiteit van de kosmos doorbreekt. Anderen denken dat het een 'bel' van donkere energie is. En uiteraard mocht de alienfactor niet ontbreken, met een superbeschaving van Type III op de schaal van Kardashev die zich door de leegte verspreidt en de energie van naburige sterrenstelsels absorbeert.

Wat is nu het meest waarschijnlijke? Dat het een simpele samenvoeging van meerdere leegtes is. Maar zeg nooit 'nooit'! Het heelal heeft ons eerder versteld doen staan, en zal dat opnieuw doen.