De 3D-hype was een echte mislukking in de huiskamers en heeft een steeds kleinere aanwezigheid in bioscopen, maar dat betekent niet dat we moeten stoppen met experimenteren. Er zijn verschillende manieren om dat effect te reproduceren, en een daarvan is bijna honderd jaar oud: het Pulfrich-effect. De officiële beschrijving spreekt van een latentieprobleem in het visuele systeem, dat ontstaat wanneer één oog aan licht wordt blootgesteld en het andere in een donkere omgeving wordt gehouden.
Het Pulfrich-effect
In losse termen werkt het standaard 3D-effect door gelijktijdig een beeld naar elk oog te sturen, met een scheiding via speciale filters (zoals de klassieke brillen, passief of actief). Dit stereoscopische paar optimaliseert tot op zekere hoogte de dieptewaarneming, maar het maakt het dragen van een bril verplicht; anders ziet het scherm er verschrikkelijk uit. Er zijn echter uitzonderingen, en vandaag verkennen we er een: het Pulfrich-effect. Ontdekt door de Duitse fysicus Carl Pulfrich in 1922, kan het effect gemakkelijk worden gereproduceerd, maar er zijn ook gezondheidsaandoeningen die het spontaan veroorzaken, zoals optische neuritis en staar. Wil je het uitproberen? Zo ja, neem een zonnebril, bedek alleen je rechteroog ermee en bekijk deze video die 2D en 3D tegelijk is.
De korte video die door Tom Scott is gepubliceerd, legt het prachtig uit. Het Pulfrich-effect ontstaat door een lichte vertraging die de combinatie 'ogen-hersenen' oploopt bij het verwerken van donkere beelden. De duur van die vertraging hangt af van de relatieve helderheid, maar over het algemeen is het één videoframe. Als je de zonnebril alleen op je rechteroog draagt, komt het beeld met één frame vertraging bij de hersenen aan. Met andere woorden: we zien twee beelden, gescheiden door de tijd van één frame.
Nu is dat niet genoeg om een stereoscopisch paar te creëren. Het laatste onderdeel is de verplaatsing, die in de video verschijnt doordat de cameraman rondjes loopt om Tom heen. Omdat hij constant in beweging is, behield ons met de zonnebril bedekte rechteroog de vertraging van één frame, maar zodra hij stopt, verdwijnt het effect (het alternatief is om objecten in het hoofdbeeld te bewegen). Natuurlijk is het Pulfrich-effect verre van ideaal 3D en dient het alleen voor kleine trucs, maar we weten heel goed dat de hersenen graag gaten opvullen.
