Een peer-reviewed studie die op 12 januari 2026 verscheen, beschreef een boegschok rond RXJ0528+2838, een witte dwerg zonder accretieschijf. De energieberekeningen wijzen op een aanhoudende energiebron die nog niet is geïdentificeerd. De vorm en afmetingen van de schok wijzen erop dat de uitstroom minstens 1.000 jaar actief is geweest.
Een boegschok is een gebogen boog van materiaal die ontstaat wanneer een object door omringend gas beweegt. Denk aan de golf die zich voor een varend schip vormt. In dit geval bevindt de boog zich rond een witte dwerg in een dubbelstersysteem met een zonachtige begeleider. De ster staat op ongeveer 730 lichtjaar van de aarde.
De boegschok rond RXJ0528+2838
Beelden van de Isaac Newton Telescope brachten de structuur als eerste aan het licht. Daarna bracht MUSE op ESO’s Very Large Telescope (VLT) de boegschok in kaart. Die waarnemingen bevestigden dat de structuur bij het dubbelstersysteem hoort.
RXJ0528+2838 is een magnetisch aangedreven, accreterende witte dwerg: een compacte restkern van een ster. De studie gebruikt ook de aanduiding 1RXS J052832.5+283824. Het magneetveld van de witte dwerg is gemeten op ongeveer 42 tot 45 megagauss (MG).
Waarom gangbare verklaringen niet passen
De witte dwerg heeft geen accretieschijf. De studie vindt de boegschok bovendien onverenigbaar met een eerdere thermonucleaire explosie op de witte dwerg of met een wind van de begeleidende ster. Die scenario’s verklaren de waargenomen structuur dus niet.
De energieberekeningen vragen om een aanhoudende energiebron met een lichtkracht die aanzienlijk hoger is dan het vermogen dat accretie in dit systeem oplevert. Dat maakt de ongewone combinatie scherp: er is een krachtige boegschok, maar geen accretieschijf en geen passende verklaring uit de onderzochte scenario’s.
De energie-eis en twee verschillende tijdschalen
De grootte en vorm van de boegschok wijzen op een uitstroom die minstens 1.000 jaar actief is geweest. ESO schatte daarnaast dat het huidige magneetveld op zichzelf een boegschok slechts enkele honderden jaren kan aandrijven. Die twee schattingen beschrijven verschillende zaken: de eerste betreft de afgeleide duur van de uitstroom, de tweede wat het huidige magneetveld volgens die schatting kan volhouden.
De energiebron is nog niet geïdentificeerd
Magnetische activiteit is een mogelijke verklaring voor de aanhoudende energie, maar de bron is niet vastgesteld. Onderzoekers verwachten dat de Extremely Large Telescope (ELT) kan helpen om meer van zulke systemen, ook zwakkere, in detail te bestuderen en zo de mysterieuze energiebron beter te begrijpen.
