Wchodzisz do kuchni i zapominasz, po co właściwie tam szedłeś. Próbujesz powtórzyć materiał przed egzaminem, ale kiedy wchodzisz do sali, wszystko ulatuje. Co jest nie tak? Czy jesteśmy po prostu zbyt zmęczeni lub rozkojarzeni? Chociaż takie rzeczy mogą zaburzać naszą pamięć roboczą, grupa psychologów z Uniwersytetu Notre Dame przypisuje to tak zwanemu „efektowi lokalizacji”, znanemu również jako „Efekt Drzwi”. Co go wywołuje? Zwykłe przekraczanie progów (realnych i wirtualnych) albo przechodzenie z jednego pokoju do drugiego.
Wielokrotnie oskarżano ludzki mózg o lenistwo. Znana zasada najmniejszego wysiłku, oszczędzanie energii i tak dalej. Przykłady można mnożyć – choćby iluzje optyczne. Czy nie potrafimy poprawnie zinterpretować sceny? Mózg dodaje fałszywe informacje, aby wypełnić luki. Potem jest jego zwyczaj zapominania – nie chodzi o to, co wydarzyło się wczoraj, ale o informację, którą pamiętaliśmy doskonale zaledwie dwadzieścia sekund wcześniej.
Efekt drzwi i zapominanie
Nie trzeba dodawać, że istnieją konkretne czynniki, które mogą zaburzać naszą pamięć (na przykład alkohol), jednak grupa psychologów z Uniwersytetu Notre Dame twierdzi, że możemy zapominać rzeczy, robiąc coś tak prostego, jak przechodzenie przez drzwi. Witamy w „efekcie aktualizacji” lub alternatywnie „Efekcie Drzwi”. Zasadniczo chodzi o to, że nasza „pamięć robocza”, która przechowuje informacje w celu ich przetworzenia, jest ograniczona. A najlepszym sposobem, w jaki nasz mózg radzi sobie z treścią, zgodnie z „teorią segmentacji zdarzeń”, jest dzielenie wszystkiego na małe części.
Tworzy to „modele zdarzeń”, które służą do przewidywania pewnych działań (na przykład, jeśli widzimy, że ktoś myje ręce, najprawdopodobniej otrze je, gdy skończy), ale te modele wymagają ciągłej aktualizacji. Wtedy właśnie drzwi, progi i pokoje służą jako wskaźniki zmiany.
Model się aktualizuje, ale konsekwencją jest to, że tracimy dostęp do wcześniejszych informacji. Powrót do poprzedniego pokoju, aby sobie przypomnieć, też niewiele pomaga, ponieważ tworzy nowy model, który koliduje ze starym. Ironiczne jest to, że w pewnych warunkach „Efekt Drzwi” może pomagać nam zapamiętywać rzeczy, zamiast je zapominać.
