Otwór o średnicy około 15 mm w lewej łopatce Shanidar A jest zgodny z urazem penetrującym, który mógł powstać od zaokrąglonego drewnianego grotu. Autorzy badania uznają taki scenariusz za prawdopodobny, ale nie rozstrzygają, czy rana była skutkiem przemocy, czy wypadku podczas polowania. Badanie opublikowane w „Scientific Reports” dotyczy neandertalczyka, którego szczątki złożono w jaskini Shanidar w irackim Kurdystanie około 75 tys. lat temu.
Co zachowała łopatka Shanidar A
Wokół niemal okrągłego otworu w lewej łopatce badacze opisali co najmniej trzy promieniste złamania. Mikrotomografia komputerowa — obrazowanie pozwalające analizować wnętrze materiału — ujawniła co najmniej cztery fragmenty kości, każdy o długości przynajmniej 4 mm, leżące w osadzie pod otworem. Jeden z nich można dopasować do ubytku.
Wokół otworu nie stwierdzono przebudowy kości, reakcji okostnej ani gojenia. Autorzy uznają, że uraz powstał w pobliżu chwili śmierci lub po niej, przy czym najbardziej prawdopodobny jest uraz okołośmiertny. To obserwacje złamań, fragmentów i stanu kości stanowią podstawę interpretacji rany jako penetrującej.
Dlaczego badacze biorą pod uwagę drewnianą włócznię
Zaokrąglony kształt otworu pasuje do drewnianej włóczni o okrągłym przekroju. Autorzy zestawiają go z typowymi śladami po broni z kamiennym grotem, które częściej mają kształt owalny lub romboidalny. To wniosek z morfologii uszkodzenia, a nie identyfikacja znalezionej broni.
Znaczenie ma również układ kości. Ścięcie tylnej krawędzi otworu wskazuje na przebieg od strony brzusznej ku grzbietowej. Przemieszczone fragmenty sugerują, że grot wszedł pod kątem od strony przyśrodkowej i górnej względem ciała. Badacze oceniają, że rana mogła przebić klatkę piersiową, uszkodzić płuca i potencjalnie duże naczynia, prowadząc prawdopodobnie do szybkiej śmierci.
Co rana mówi o przebiegu zdarzenia
Ułożenie uszkodzeń pozwala opisać kierunek urazu, ale nie rozstrzyga, jak doszło do zranienia. Autorzy badania nie ustalają, czy przyczyną była przemoc między osobnikami lub grupami, czy wypadek podczas polowania; nie stwierdzają też, że przemoc można udowodnić. Badanie nie określa również, czy włócznią rzucono, czy zadano nią pchnięcie.
Wcześniejszy uraz twarzy i możliwa opieka
Shanidar A miał podłużnie pęknięty dolny siekacz. Na odsłoniętych powierzchniach zęba zachował się kamień nazębny, a ślady ścierania wskazują, że ząb pozostawał w użyciu po urazie twarzy. Autorzy interpretują tę obserwację jako przesłankę, że Shanidar A mógł otrzymać pomoc od członków grupy.
Shanidar A należy do skupiska Shanidar 4/Z, w którym badanie określa minimalną liczbę osób na pięć. Szczątki Shanidar A wiążą się z najwcześniejszą sekwencją depozycyjną tego skupiska.
