Badanie opublikowane online 26 października 2026 r. przeanalizowało drobny i ultradrobny pył przywierający do próbek materiałów przewożonych przez łazik Perseverance. Na podstawie danych fluorescencji rentgenowskiej instrumentu PIXL i modelowania autorzy oszacowali średnice cząstek dla czterech powierzchni. To wyniki dotyczące pyłu osiadłego na materiałach, a nie pomiar stężenia w powietrzu wdychanym przez człowieka.
Co analizował Perseverance
PIXL, czyli instrument fluorescencji rentgenowskiej, dostarczył danych o pyle na celach kalibracyjnych i próbkach materiałów skafandrowych. NASA/JPL podało, że pomiary PIXL obejmowały ponad 1645 dni marsjańskich. Badanie opublikowane w PNAS online 26 października 2026 r. definiuje pył drobny jako cząstki o średnicy do 2,5 µm, a ultradrobny jako cząstki do 0,1 µm, czyli 100 nm.
Jak różniły się szacunki dla badanych powierzchni
Modelowane średnie średnice zależały od materiału i celu instrumentu. Wartości podane w badaniu dotyczą konkretnych próbek, a nie jednej uniwersalnej wielkości cząstek.
| Cel instrumentu | Badana powierzchnia lub materiał | Modelowana średnia średnica cząstek |
| PIXL | Krążek PTFE | 1,4 ± 0,4 µm |
| SHERLOC | Vectran | 2,1 ± 1,4 µm |
| PIXL | Krążek ze szkła bazaltowego | 140 ± 80 nm |
| SHERLOC | Tkanina Teflon | 300 ± 200 nm |
Szacunki opierają się na założeniu, że cząstki tworzą jedną warstwę. Autorzy określają je jako konserwatywne górne granice: zmierzona grubość masowa mogła odpowiadać wielu warstwom mniejszych cząstek. Zlepianie i rozdzielanie się pyłu również wpływa na wyliczaną wielkość.
Pył utrzymywał się na powierzchniach podczas jazdy i wiercenia łazika. Ładunek pyłu na celu PIXL zmieniał się w czasie, a po burzy pyłowej wzrósł. Autorzy wiążą jego przywieranie z oddziaływaniami elektrostatycznymi; na teksturowanym Vectranie wskazują też na mechaniczne zakleszczanie i siły van der Waalsa.
Jaki limit narażenia przytacza artykuł
Artykuł PNAS podaje limit NASA wynoszący 0,1 mg/m³ jako średnią ważoną w czasie dla cząstek mniejszych niż 10 µm, w scenariuszach narażenia trwających do 30 dni. Limit ekstrapolowano z testów inhalacyjnych pyłu księżycowego, w których określono poziom bez zaobserwowanych szkodliwych skutków. Autorzy opisują go jako prowizoryczny, a nie wynik badań toksykologicznych pyłu marsjańskiego.
Badanie nie obejmowało ekspozycji ludzi ani skutków zdrowotnych u astronautów. Wskazuje natomiast, że pył na próbkach i jego skład mogą mieć znaczenie przy planowaniu ochrony przyszłych załóg.
Co wyniki mogą wnieść do projektowania przyszłych misji
Autorzy wymieniają dobór materiałów, usuwanie pyłu, filtrację habitatów, procedury wejścia do nich oraz normy narażenia jako obszary, które mogą skorzystać z dalszych badań. Są to możliwe zastosowania wyników, nie ogłoszone zmiany w projektach NASA. Artykuł wskazuje też na potrzebę badań toksykologicznych dotyczących pyłu marsjańskiego.
