Weinig dingen zijn zo irritant als iemand die zijn vaardigheden overschat, terwijl hij heeft bewezen dat ze ontoereikend zijn. Onbekwame mensen zijn er vaak van overtuigd dat ze geweldig zijn in wat ze doen, en daar is een verklaring voor: het Dunning-Kruger-effect. Het is een cognitieve bias die een illusoire superioriteit installeert, maar het meest opvallende is dat het zich niet beperkt tot onbekwame mensen. Zij die intelligenter en beter voorbereid zijn dan de rest, kunnen ook in die put terechtkomen.
Een nieuwskanaal presenteert nieuwe informatie over een misdaad die een stad schokte. Het resultaat? Alle journalisten worden binnen enkele seconden experts in criminologie. Verliest een voetbalteam drie wedstrijden op rij? Dan zijn er opeens directeuren die zich gedragen alsof ze toveren. En de lijst gaat verder: artsen, ingenieurs, architecten, kunstenaars, scheepskapiteins, curlingkampioenen… er is altijd iemand die probeert een zekere superioriteit te tonen op een gebied of onderwerp, terwijl hij in werkelijkheid geen idee heeft van wat hij zegt of doet. Is dit iets strikt persoonlijks, of bestaat er een bredere reden? Het antwoord komt via de psychologen David Dunning en Justin Kruger, die in 1999 een degelijk onderzoek publiceerden.
Het Dunning-Kruger-effect en de valstrik van de 'inaccurate zelfperceptie'
In feite hebben mensen met mindere vaardigheden beperkingen bij het herkennen van hun eigen grenzen, wat leidt tot overdreven zelfbeoordelingen en een illusoir gevoel van superioriteit. Met andere woorden, de onbekwamen hebben grootheidswanen en missen de middelen om te erkennen dat ze eigenlijk aan het deliren zijn.
Het Dunning-Kruger-effect wordt meestal geassocieerd met twee namen, McArthur Wheeler en Clifton Earl Johnson. In 1995 beroofden ze twee banken zonder zich te verbergen, overtuigd dat het citroensap dat ze op hun huid hadden aangebracht dezelfde eigenschappen had als onzichtbare inkt, en dat de camera's hen dus niet zouden kunnen identificeren.
Het Dunning-Kruger-effect is echter niet exclusief voor onhandige mensen. Een variant treft ook uitzonderlijke mensen, omdat ze de neiging hebben hun eigen kunnen te onderschatten, en tot de verkeerde conclusie komen dat iedereen zich op een vergelijkbaar niveau bevindt en dezelfde taken kan uitvoeren. Kortom, het effect is onzichtbaar voor degenen die eronder lijden, maar constructieve kritiek en voortdurend leren bieden een ontsnappingsroute.
Bron: TED-Ed
