Op 19 december 2013 startte de Europese Ruimtevaartorganisatie de zogenaamde Gaia-missie, een astrometrische ruimtesonde met als doel de grootste en meest nauwkeurige driedimensionale sterrenkaart ooit te maken, met in totaal een miljard sterren. Zo'n kaart zal duizend keer completer zijn dan het beste materiaal waar astronomen momenteel over beschikken, en gisteren presenteerde de ruimtevaartorganisatie het eerste grote datapakket met meer dan twee miljoen sterren, inclusief hun positie, temperatuur, chemische samenstelling en nog veel meer.
Volgens experts heeft de Melkweg ongeveer 100 miljard sterren, hoewel dat doorgaans het meest 'conservatieve' aantal is dat door gespecialiseerde media wordt genoemd. Andere bronnen suggereren dat ons moederstelsel vier keer zoveel sterren zou kunnen bevatten, maar de eerste schatting is al meer dan genoeg om te begrijpen dat we veel minder over haar weten dan we denken. Zelfs het idee om een kaart te maken lijkt bijna onmogelijk, maar toch... er is de Gaia-missie. De Europese Ruimtevaartorganisatie lanceerde deze sonde in december 2013, en ze verzamelt nu al bijna drie jaar gegevens, identificeert sterren en berekent posities en basiseigenschappen. Er wordt gesteld dat Gaia dit werk vijf jaar zal doen, maar een verlenging is niet ondenkbaar. Het doel van Gaia is immers uniek: een 3D-kaart vormgeven met een miljard sterren.
Toegegeven, dat aantal vertegenwoordigt slechts één procent van het aantal sterren in de Melkweg, maar tegelijkertijd is het een kaart die duizend keer beter is dan de meest recente versie waarover experts beschikken. Een ander belangrijk aspect van Gaia is dat haar informatie zal helpen om eerder verkregen gegevens over andere sterren te bevestigen of te corrigeren, want haar proces beperkt zich niet tot 'een simpele blik', maar elk object wordt gemiddeld zo'n zeventig keer bestudeerd. Het 'primaire' datapakket van Gaia is gisteren aan het publiek vrijgegeven, met 2.057.050 sterren, hun locaties, afstanden, temperaturen en bewegingen, terwijl het miljard sterren het algemene secundaire catalogus vormt. Volgens de Franse astronoom Francois Mignard, die deel uitmaakt van het Gaia-team, staan die twee miljoen sterren gelijk aan '20 keer meer inhoud' dan ze eerder hadden.
Alsof dat nog niet genoeg is, wordt verwacht dat Gaia tienduizenden Jupiter-achtige exoplaneten kan detecteren, minstens een half miljoen quasars, en duizenden kometen en asteroïden in ons zonnestelsel, waarvan sommige het potentieel hebben om 'een schot op de aarde te wagen'. De verwachte mijlpaal van een miljard sterren met alle details zal eind 2017 worden bereikt. Bepaalde regels van de astronomie zullen volledig veranderen, en andere zullen vanaf het begin moeten worden geschreven. Laat ze welkom zijn.
