Een bijna perfect vacuüm
Ondanks de inspanningen van de vrienden Gene en George verhindert het vacuüm van de ruimte de voortplanting van geluid. Een groep astrofysici van de Universiteit van Birmingham gebruikte echter gegevens van de Kepler-missie om de “akoestische oscillaties” te meten van enkele van de oudste sterren van de Melkweg, gelegen in de bolvormige sterrenhoop M4. Met andere woorden: het is het “lied van stellaire grootmoeders” van meer dan twaalf miljard jaar oud.
Allen kennen we de promotionele zin voor de film Alien: “In de ruimte kan niemand je horen gillen”. Naast het toevoegen van een extra vleugje terreur in de geest van de kijker, is het detail dat deze zin technisch correct is. In die technische lijn kunnen we eraan toevoegen dat de ruimte geen perfect vacuüm is, maar er wel heel, heel dicht bij komt. Neem bijvoorbeeld de zon. Meer dan eens is de vraag gerezen: “Hoe luid zou de zon zijn?” De meest conservatieve berekeningen spreken van zo'n 100 decibel... indrukwekkend voor een “luidspreker” die 150 miljoen kilometer van ons af staat. Als het niet zo was dat hij ons genadeloos zou doden, denk ik dat we dankbaar zouden moeten zijn voor het vacuüm, maar zelfs dat is niet genoeg om te voorkomen dat we naar de “liederen” van de sterren luisteren.
Asteroseismologie: de wetenschap achter sterrenmuziek
Dat is precies wat een groep astrofysici aan de Universiteit van Birmingham deed, via een reeks gegevens verzameld met behulp van de Kepler-missie. De gegevens maken het mogelijk om de resonante oscillaties van sterren te bestuderen met een techniek die “asteroseismologie” wordt genoemd (of “stellaire seismologie”, als u dat liever hebt). Deze oscillaties veroorzaken kleine veranderingen, “lichtpulsen” die verband houden met het geluid dat in sterren gevangen zit. De techniek stelt ons niet alleen in staat om sterren te leren kennen op een manier die we ons misschien nooit hadden kunnen voorstellen, maar helpt ons ook om zeer specifieke parameters over hen te verkrijgen, zoals hun leeftijd en massa.
In de link onderaan dit artikel kunt u de oscillaties beluisteren van vier sterren in de bolvormige sterrenhoop M4, een “buurman” op 7.200 lichtjaar afstand. Deze sterren zijn oud, echte grootmoeders met een leeftijd van meer dan 12,2 miljard jaar. Onze eigen zon (4,5 miljard jaar), die in wezen halverwege zijn stabiele leven is, zou bijna een tiener zijn vergeleken met deze oude “lichtbronnen”.
