De derde dimensie in de bioscoop in de bioscoop was niet zo nieuw als de marketingafdelingen ons wilden doen geloven. Een oud visueel trucje, nieuw leven ingeblazen door een technologische legioen, redde het 3D-effect vrijwel van de eigen luiheid van de cinema, maar de waarheid is dat de experts van weleer ook hun troeven achter de hand hadden. Natuurlijk was een van hen Walt Disney en zijn formidabele team. De 'multiplane camera' was een van de meest indrukwekkende creaties van de cinema en de animatie, en hoewel het bereikte effect niet puur stereoscopischstereoscopisch was, worden de resultaten nog steeds herdacht en gevierd.
Het feit dat bijna elke nieuwe Hollywoodproductie in een "3D-versie"3D-versie uitkomt, was nooit een technologische vooruitgang, maar eerder een soort "marketingwanhoop" om mensen naar de bioscoop te lokken zonder veel creativiteit aan de vergelijking toe te voegen. Toen het 3D3D opnieuw werd geïntroduceerd op het grote scherm, veranderden de consumptiegewoonten van mensen, maar je kon moeilijk zeggen dat het iets nieuws was.
Hoe de multiplane camera van Walt Disney werkt
Het idee om iets over te brengen dat verder gaat dan de twee dimensies bestaat al vele jaren. De belangrijkste werken verkenden dit valse gevoel van diepte, vooral in de animatie, die destijds volledig ambachtelijk was.
Elk beeld was een toegewijd werk, de vaardigheid van de tekenaars werd op de proef gesteld met elke lijn en elke penseelstreek, en het gecombineerde effect was uitstekend... maar men wilde meer.
Zoals Walt Disney in de video uitlegt, zodra de 'actie' in de beelden was afgerond, vielen de twee dimensies van de achtergrond de kijker volledig aan.
Elk vergrotingseffect op een punt van de scène veranderde de grootte van objecten drastisch, waardoor het iets totaal onrealistisch werd. De manier om dit te bestrijden werd ontwikkeld via de 'multiplane camera'.
De eerste camera van dit type werd in 1933 uitgevonden door Ub Iwerks, een gerenommeerd animator en cartoonist die voor Walt Disney werkte. Het ontwerp dat we in de video zien, werd echter in 1937 ontwikkeld door William Garity, ook voor de Walt Disney Studios.
De multiplane camera verdeelt een scène in vier 'lagen' of 'vlakken', gebaseerd op olieverf op glas.
De camera, die vanuit een verticale positie scherpstelt, stelt operators in staat om de snelheid, de bewegingsrichting en de zoomfactor van elk van deze lagen te veranderen, waardoor een veel verfijnder illusie van diepte en driedimensionaliteit ontstaat.
De objecten die 'verder weg' waren, werden op de laatste laag geplaatst, bijna zonder beweging en 'afstand houdend', terwijl de 'dichtstbijzijnde' zich met een veel hogere snelheid bewogen.
Het kortfilm 'The Old Mill' uit 1937 diende als proof of concept voor de multiplane camera en werd daarna veelvuldig gebruikt in klassiekers zoals Bambi en Fantasía, onder andere.
De laatste relatief 'moderne' Disney-film die gebruikmaakte van de multiplane camera was 'La Sirenita' uit 1989, maar in die film werden niet langer de originele camera's gebruikt.
Nu kunnen digitalisering en computeranimaties dit effect heel eenvoudig nabootsen en uitbreiden, maar het lijkt koud vergeleken met het ambachtelijke karakter van het werk met een multiplane camera.
Elke laag moest met uiterste zorg worden behandeld, omdat er met glas werd gewerkt, en een fout kon niet alleen urenlang teken- en schilderwerk kosten, maar ook een ernstig ongeval veroorzaken. In de video noemt Walt DisneyWalt Disney het 'een truc', maar het blijft een van de belangrijkste punten in de geschiedenis van de animatie.
