Een studie die op 5 oktober 2026 openbaar werd, meldt dat onderzoekers niobium hebben geïdentificeerd in gearchiveerde Hubble-waarnemingen van de witte dwerg HS 0209+0832. Samen met een periodiek helderheidssignaal van TESS ondersteunt die chemische aanwijzing de mogelijkheid dat de witte dwerg materiaal aantrekt van een planeet van de tweede generatie. Die planeet geldt als kandidaat.

Niobium in waarnemingen uit 1999

Hubble observeerde HS 0209+0832 in 1999 met het instrument STIS. In het ultraviolette spectrum bleven destijds ongeveer honderd kenmerken ongeïdentificeerd. Bij een heranalyse identificeerden onderzoekers daarin onder meer niobium en koper.

De niobiumidentificatie berust op vijf spectraallijnen van Nb III en 57 van Nb IV, twee ionisatietoestanden van het element. De berekende niobiumabundantie in het materiaal dat op de witte dwerg neerkomt, is meer dan duizend keer de zonne-abundantie. Ook in oudere metingen van FUSE zijn niobiumsignaturen gevonden.

De samenstelling wijkt af van die van gewoon rotsachtig materiaal: het invallende materiaal bevat weinig silicium en ijzer, maar is verrijkt met elementen zwaarder dan ijzer en met elementen die samenhangen met het zogenoemde s-proces. Bij dat proces vangen atoomkernen langzaam neutronen op; het speelt een rol in sterren aan het einde van hun evolutie.

Wat een planeet van de tweede generatie betekent

Een planeet van de tweede generatie zou zijn ontstaan uit materiaal dat een ster tijdens haar evolutie uitstootte. Dat verschilt van een planeet die is gevormd uit het materiaal dat overbleef na de geboorte van de ster. De onderzoekers opperen dat een deel van het uitgestoten, koolstof- en s-procesrijke materiaal een schijf vormde waaruit later een planeet kon ontstaan.

Die verklaring verbindt de bijzondere chemische samenstelling rond HS 0209+0832 aan de mogelijke planeet. De samenstelling is een aanwijzing voor materiaal dat door een ster is verwerkt, maar vormt op zichzelf geen waarneming van een planeet.

Het TESS-signaal heeft meer dan één mogelijke verklaring

De gecombineerde TESS-metingen laten een helderheidsvariatie zien die zich elke 4,399 ± 0,026 dagen herhaalt. De gemeten amplitude bedraagt 0,120% ± 0,018%. Zo’n periodiek signaal past bij een planeet dicht bij de witte dwerg, maar de onderzoekers bespreken ook een andere mogelijkheid: een komeetachtige staart van verdampend planetair materiaal die voor de ster langs trekt.

Als de variatie door een planeet wordt veroorzaakt, past die volgens de onderzoekers bij een gasreus op ongeveer 0,04 astronomische eenheid van de witte dwerg. Het team schat de omvang op ongeveer die van Jupiter en stelt voor dat de intense straling van de hete witte dwerg de atmosfeer van de planeet kan doen ontsnappen. Zowel de planeeteigenschappen als die verklaring zijn afleidingen uit de waarnemingen.