Stel je voor dat je onlangs een processor of videokaart hebt gekocht. Het idee van overclocking klinkt aantrekkelijk omdat de rest van je hardware geschikt is, maar na het volgen van verschillende handleidingen en het aanpassen van spanningen zijn de resultaten teleurstellend. Wat is er aan de hand? Een van de redenen die een matige overclocking scheidt van een buitengewone, is de zogenaamde siliciumloterij. Ondanks wat de fabrikant zegt, hebben alle chips de neiging om te verschillen zelfs als ze dezelfde specificaties delen.
Historische voorbeelden van siliciumgeluk
Sommige processors waren echt magisch voor overclockingliefhebbers. Een van de eerste voorbeelden die in me opkomt is de Celeron 300A. De oorspronkelijke Celerons met de aanduiding Covington hadden geen L2-cache, en zowel de pers als gebruikers waren niet mild in hun kritiek op de prestaties. Intel moest snel handelen, en hun antwoord was de Celeron 300A Mendocino, die 128 KB L2-cache bevatte. Naast dat hij veel sneller was dan zijn voorganger, ontdekten fans dat als ze de bus op 100 MHz forceerden, de Celeron 300A veranderde in bijna een Pentium II 450. Een ander geval van opmerkelijk silicium was de Pentium E2160. Deze kleine duivel kwam uit de fabriek met een frequentie van 1,8 GHz, maar het duurde niet lang voordat bleek dat hij probleemloos 3 GHz kon halen. Aan de andere kant kan ik mijn oude Phenom II X2 555 Black Edition noemen. Ondanks de vrijgestelde multiplier kwam ik nooit verder dan 300 of 400 MHz extra tijdens overclockingsessies.
Waarom silicium verschilt
Het aantal factoren dat bij een overklokte computer komt kijken is zeer groot. Om te beginnen heeft elke processor een voeding, moederbord en RAM-geheugen van de beste kwaliteit nodig, maar er is meer: de siliciumloterij. De parameters van deze loterij ontstaan tijdens het productieproces. In losse termen neemt de fabrikant zand en smelt het, en creëert een kristallijne cilinder van extreem zuiver silicium. Deze cilinder wordt in plakken gesneden, die op hun beurt worden behandeld en gedoteerd tot de noodzakelijke omstandigheden zijn bereikt. Extreem zuiver betekent echter niet perfect. Kwaliteitsverschillen op het oppervlak van elke plak zijn onvermijdelijk, en dat vereist een eindfase van categorisering op basis van prestaties. Als een processor een bepaalde frequentie niet haalt of instabiliteit vertoont in de basisconfiguratie, classificeert de fabrikant hem om naar een lager model.
Is de loterij te winnen?
De siliciumloterij komt volledig tot uiting als die "mindere" processor is ontgrendeld. De gebruiker kan spanningen aanpassen en/of thermische beperkingen compenseren met een uitgebreidere koeloplossing, wat leidt tot uitstekende overclocking. Er zijn ook voorbeelden van chips waarbij een of twee kernen zijn uitgeschakeld en die kunnen worden geactiveerd met een compatibel moederbord en de juiste kalibratie. De siliciumloterij is niet exclusief voor processors: het treft videokaarten op vergelijkbare wijze, met kleine verschillen in de uiteindelijke frequenties, ook al is het product hetzelfde. Als je je nu afvraagt hoe je de siliciumloterij kunt winnen, dan zijn er gespecialiseerde sites als je bereid bent meer te betalen, maar onthoud dat het slechts een schakel in de keten is. Je hebt meer kans op goede resultaten als de processor wordt begeleid door degelijke hardware en robuuste koeling.
