De Japanse satelliet Hitomi werd medio februari gelanceerd. Het belangrijkste doel was om te functioneren als een röntgentelescoop, en de minimale duur van de missie was vastgesteld op drie jaar. Het avontuur van Hitomi duurde echter geen veertig dagen. Op 26 maart desintegreerde Hitomi volledig, en de pogingen van JAXA om de satelliet te herstellen duurden tot eind april. Wat veroorzaakte zo'n verlies? Verkeerde softwarecommando's, een conflict tussen de apparaten en het onvermijdelijke structurele falen.
De Hitomi-missie kostte het Japanse ruimteagentschap het equivalent van ongeveer 286 miljoen dollar. Dat is een aanzienlijk bedrag, hoewel het in lijn ligt met wat we bij andere projecten van vergelijkbare omvang zien. Hitomi zou grote vooruitgang moeten brengen voor de röntgenastronomie... maar op 26 maart veranderde alles ten slechte.
Een reeks problemen
Jammer genoeg had Hitomi vanaf het begin te kampen met problemen. Na zijn enige astronomische observatie voltooide de satelliet een manoeuvre om zijn instrumenten op het sterrenstelsel Markarian 205 te richten. Op dat moment kreeg het 'Stervolgsysteem' te maken met storingen terwijl de satelliet de Zuid-Atlantische Anomalie passeerde. Dit op zich was niet genoeg om Hitomi te doen mislukken, maar het was ongetwijfeld de eerste dominosteen.
Het zogenaamde 'houdingscontrolesysteem' (ja, het woord is inderdaad 'houding') had de gegevens van het volgsysteem nodig en probeert bij een storing informatie te krijgen van de 'traagheidsreferentie-eenheid'. Het volgsysteem en de referentie-eenheid waren het volledig oneens. Wanneer dit gebeurt, krijgt de referentie-eenheid prioriteit, maar hier verscheen weer een andere fout, omdat de eenheid een rotatie van 20 graden per uur rapporteerde terwijl die in werkelijkheid niet bestond.
Zo komen we bij de 'software-horror': de commando's die de satelliet hadden moeten stabiliseren waren weken eerder geladen, zonder enige voorafgaande evaluatie. Met de 'valse' rotatie begon Hitomi zijn reactiewielen te gebruiken, en in plaats van te 'remmen' slaagde hij er alleen maar in om steeds sneller te draaien. Bij gebrek aan reactie speelde de satelliet zijn laatste troef: hij ging in 'veilige modus' en probeerde zijn manoeuvreerstuwers te gebruiken om de rotatie te stoppen. Door de verkeerde commando's bleek de 'oplossing' puur vergif, en Hitomi 'draaide zich dood' aan de andere kant van de planeet, zonder de mogelijkheid van een realtime verbinding. Hitomi is geschiedenis, en dat geldt ook voor zijn röntgencalorimeter. Dertig jaar werk, twee eerdere mislukte pogingen (2000 en 2005), en nu zijn de opties om een nieuwe te bouwen (vijf jaar, 50 miljoen dollar), of te wachten tot ESA zijn ATHENA-missie lanceert... in 2028.
