Sommige lezers denken nu misschien: Wat voor titel is dat? Maar maak je geen zorgen, er zit een reden achter die gekte: de Central Intelligence Agency van de Verenigde Staten. Onderzoekers en enthousiastelingen kunnen jaren vooruit met de vrijgave van zo'n 12 miljoen pagina's waarvan de inhoud door de CIA was geclassificeerd. Wat staat er in die documenten? UFO-waarnemingen, telepathie, MKUltra, oorlogsmisdaden, moordpogingen... waar beginnen we?
Misschien is het een goed moment om te zeggen agent Mulder had gelijk, maar sommige uitspraken blijven onderweg als de werkelijkheid de fictie overtreft. De methoden van de CIA, haar technieken, strategieën, invloeden, acties en effecten leidden tot duizenden theorieën en samenzweringen gedurende haar 69 jaar bestaan. Mannen in het zwart in de woestijn, vliegende schotels, mind control, experimenten met drugs, speciale wapens, executies, financiering van satellietstaten... alles wat de CIA de moeite waard vond om voor het publiek verborgen te houden, eindigde met een enorme Geclassificeerd op de omslag en werd in een donker hoekje bewaard. Maar de 21e eeuw beweegt zich volgens andere regels, en verzoeken om toegang tot informatie oefenen veel meer druk uit dan voorheen.
Dat leidde ertoe dat de CIA tussen de 12 en 13 miljoen pagina's vrijgaf die eerder waren geclassificeerd, voor latere publicatie op het web. Het begon allemaal in het jaar 2000 met de oprichting van een database (in opdracht van de regering van Bill Clinton in 1995) genaamd CREST, die alleen toestond om de titels van documenten te doorzoeken. Wie de volledige inhoud wilde zien, moest naar Maryland reizen om toegang te vragen tot een van de slechts vier beschikbare computers. Naast het bureaucratische proces had de autorisatie ook een dagelijkse tijdslimiet, van 09:00 tot 16:30. Geconfronteerd met deze obstakels daagde de non-profitorganisatie MuckRock de CIA voor de rechter op basis van de FOIA (Freedom Of Information Act), maar de dienst zei dat de volledige inhoud van CREST alleen kon worden geleverd in zes jaar en 1.200 cd's, en dan nog alleen tegen betaling van bijna 110.000 dollar om de kosten te dekken. Daar kwam nog de Kickstarter van journalist Michael Best bij, die als doel had de documenten één voor één af te drukken.
Gezien de mogelijkheid dat ze gedwongen zou worden om de kosten van inkt en papier te dragen, had de CIA een extra stimulans om al het materiaal online te zetten. De dienst bevestigde dat besluit in november 2016, en hoewel het ongelooflijk lijkt, hield ze zich aan haar woord. Kortom: er ligt een halve eeuw aan gedeclassificeerde archieven te wachten om bestudeerd te worden. Nu zijn niet alle documenten aan dat proces onderworpen, en technisch gezien staat de FOIA het toe om het concept van retroactieve classificatie toe te passen (ik weet niet hoe goed dat zou werken met online bestanden), maar er is iets veel interessanters aan de horizon: als onze gezondheid en tijd ons toelaten, zien we in oktober van dit jaar de vrijgave van de archieven die verband houden met de moord op president John F. Kennedy.
(Noot van de redactie: Zoals verwacht werkt de zoekfunctie van CREST onregelmatig)
