Windows Cairo: een mythe onder de besturingssystemen van Microsoft

Op 4 april viert Microsoft 45 jaar activiteit, een periode waarin we bijna alles hebben gezien en gehoord. Keiharde successen, spectaculaire mislukkingen, halfafgemaakte experimenten en concepten die nooit het daglicht zagen, maken deel uit van de geschiedenis. Een van de meest tot de verbeelding sprekende is Cairo.

Voor het grote publiek is Cairo de codenaam voor verschillende interne builds van Windows NT, maar in werkelijkheid was Cairo iets heel anders. Een product, een combinatie van technologieën, een wildcard, een belofte.

Het verhaal begint op de oude conferentie "Microsoft Professional Developers" (tegenwoordig bekend als BUILD) in 1991. Daar presenteerde de briljante en zeer controversiële Jim Allchin het basisidee van wat Cairo zou worden, maar enthousiastelingen moesten twee jaar wachten (tot de PDC van 1993) om de eerste publieke bèta te zien. Dus... wat was Cairo precies?

De meest solide referentie over de ware identiteit van Cairo gaat terug naar een vertrouwelijk document dat Microsoft in maart 1993 opstelde. Daarin legt Greg Lobdell (een historisch figuur binnen het bedrijf) uit dat Windows Cairo "de tweede generatie van Windows NT" is en het eerste systeem dat de visie van "Informatie binnen handbereik" van Bill Gates waarmaakt, waarover hij in 1990 sprak. De oorspronkelijke missie van Cairo was "een geavanceerd Windows-besturingssysteem leveren" om "informatie te delen" in een "gedistribueerde omgeving".

Hier lijkt de tekst te bevestigen dat Cairo een besturingssysteem zou zijn. Het zou simpelweg Windows NT opvolgen, ongeacht zijn lot, en beide zouden een ereplaats innemen op alle zakelijke desktops, wat suggereert dat het project niet de eindgebruiker als prioriteit had.

De mogelijkheid om informatie te delen zou een fundamenteel onderdeel van Cairo zijn, met een adaptief ontwerp. Of een bedrijf nu twee of 200.000 nodes had, dat was niet relevant: Cairo moest zonder haperingen over massale netwerken werken. Een ander hoofdidee achter Cairo (zoals Allchin suggereerde) was dat de gebruiker gegevens kon vinden op inhoud in plaats van op bestandsnaam. In informele termen: gegevens meer als objecten bekijken.

Maar de jaren gingen voorbij en alles wat met Cairo te maken had, veranderde van verwachting naar frustratie en vervolgens naar spot. Een artikel van BYTE uit november 1996 noemde Cairo "de sluwe manier van Microsoft om de wereld te beloven". Tussen juli 1993 en augustus 1996 lanceerde Redmond NT 3.1, NT 3.5, NT 3.51 en NT 4.0. Geen van hen vertegenwoordigde de oorspronkelijke visie van Cairo... hoewel de naam uiteindelijk werd gebruikt als simpele codenaam voor NT 4.0. Hier zie je de eerste koerswijziging van Microsoft: Cairo zou geen besturingssysteem zijn, maar een verzameling technologieën. Alle beloften zouden worden ingelost met Windows NT 5.0...

... maar Windows NT 5.0 werd Windows 2000 (de definitieve vereniging van "zakelijk" en "huishoudelijk" of, zoals ze in Redmond zeiden, "NT overal"), en Cairo werd meer vaporware dan ooit. Sommigen zullen zeggen dat de interface (en die van de hele Windows 9x-familie, met zijn pictogrammen en contextmenu's) diep gebaseerd is op het oorspronkelijke werk aan Cairo, en dat de inhoudsindexering tegenwoordig deel uitmaakt van het zoeksysteem op de Windows-desktop, maar dat zijn de meest zichtbare voorbeelden. Allchin zelf noemde het "te ambitieus" in een uitstekend interview met Wired eind '99.

Kortom, Cairo is nooit op de markt gekomen zoals het publiek verwachtte, en Microsoft moest, of het nu door technische beperkingen, kortetermijnbelangen of interne conflicten kwam, zijn identiteit meer dan eens aanpassen. Een besturingssysteem dat nooit werd gerealiseerd... en dat vanuit een bepaald gezichtspunt al tientallen jaren onder ons is.