Zabezpieczenia dla ewaluatorów AI to warunki, które mają umożliwić niezależnym ekspertom rzetelną ocenę systemów i praktyk firm rozwijających sztuczną inteligencję. 18 września 2026 r. AI Evaluator Forum opublikowało listę pięciu takich propozycji.
Mają one ograniczać wpływ ocenianej firmy na to, kto prowadzi testy, do czego ma dostęp i jak publikuje wyniki.
Pięć warunków niezależnej ewaluacji
List AI Evaluator Forum postuluje pięć zabezpieczeń dla zewnętrznych ewaluatorów, czyli osób spoza ocenianej firmy, które badają jej systemy i praktyki.
| Proponowane zabezpieczenie | Co zakłada |
| Niezależność | Ewaluatorzy nie powinni być własnością firm ani podlegać ich władzom. Nie powinni też prowadzić z nimi innych znaczących interesów handlowych ani otrzymywać wynagrodzenia zależnego od wyników. Forum postuluje również zachowanie kontroli redakcyjnej oraz ujawnianie i ograniczanie konfliktów interesów. |
| Wiele perspektyw | Ocenę powinno prowadzić kilka organizacji o różnej wiedzy i podejściu do priorytetowych zagrożeń. Ich wnioski mogą różnić się od opinii pracowników firmy. |
| Przejrzystość | Ujawniane powinny być metody, wyniki, zakres dostępu i warunki ewaluacji. Ograniczenia publikacji miałyby być wąskie i czasowe, a ewaluatorzy powinni móc bezpośrednio rozmawiać z organami nadzoru. |
| Ochrona przed odwetem | Potrzebne są zabezpieczenia przed odwetowymi pozwami oraz takie zasady finansowania, które nie karzą ewaluatorów za uzasadnione metody ani niekorzystne wnioski. |
| Dostęp porównywalny z dostępem pracowników | Ewaluatorzy powinni uzyskać dostęp do istotnych systemów, danych, narzędzi i przestrzeni oraz możliwość szczerej rozmowy z pracownikami. Dostęp ma być porównywalny z tym, którym dysponują doświadczeni pracownicy prowadzący podobne oceny ryzyka; wyjątki mają chronić wrażliwe dane klientów i innych podmiotów. |
Strona listu wymienia ponad 200 sygnatariuszy i podaje 23 września 2026 r. jako datę aktualizacji listy. Sygnatariusze podpisali się w imieniu prywatnym.
Co daje ewaluatorom dostęp wewnątrz firmy?
Ewaluacja osadzona w firmie polega na dopuszczeniu zewnętrznych ekspertów do jej środowiska pracy. Według propozycji Forum powinni oni móc badać nie tylko publiczne wyniki działania modelu, lecz także istotne systemy, dane, narzędzia, praktyki i przypadki poważnych szkód w rzeczywistym użyciu.
W praktyce zakres dostępu ma znaczenie równie duże jak sam test: bez wglądu w odpowiednie systemy i możliwość rozmowy z pracownikami zewnętrzna ocena nie obejmie wszystkich kwestii, które Forum chce poddać kontroli. Propozycja przewiduje przy tym wyjątki chroniące wrażliwe dane klientów i podmiotów trzecich.
Jak propozycja łączy się z deklaracjami firm?
We wrześniu 2026 r. Dario Amodei z Anthropic i Sam Altman z OpenAI mieli zadeklarować włączenie ewaluacji zewnętrznych do swoich firm. Elon Musk z xAI miał poprzeć propozycję Amodeia. Są to relacjonowane deklaracje dotyczące kierunku działań; pięć warunków AI Evaluator Forum pozostaje propozycją, a nie wiążącą regułą.
Ewaluacja wewnątrz firm nie zastępuje niezależnych badań
AI Evaluator Forum opisuje ewaluację osadzoną w firmach jako uzupełnienie szerszej przejrzystości i dostępu niezależnych badaczy do systemów AI. W tym podejściu ocena prowadzona wewnątrz firmy ma współistnieć z szerszym nadzorem, a nie go zastępować.
