Oficjalna zapowiedź systemu Windows 11 miała być bez niespodzianek, ale Microsoft rozpętał prawdziwą burzę wokół minimalnych wymagań. Niestety, wątpliwości nie kończą się na sprawdzeniu kompatybilności naszego komputera z tym systemem, ani na włączaniu TPM 2.0. Podczas czytania specyfikacji wielu użytkowników czuje się zagubionych przez pojęcia, które dla nas są fundamentalne. Co oznacza UEFI? Czym jest BIOS? Czym jest firmware? Pierwszym krokiem do odpowiedzi na te pytania jest uporządkowanie terminów...
Czym jest firmware?
Najprostsza definicja firmware określa go jako „program lub fragment oprogramowania”, który zapewnia niskopoziomowy dostęp i kontrolę nad sprzętem urządzenia. W zależności od funkcji urządzenia firmware może włączać podstawowe funkcje lub działać jak pełny system operacyjny.
Jednym z najbardziej codziennych przykładów firmware jest pilot do telewizora. Jego firmware zawiera wszystkie kody i komendy do sterowania telewizorem i w większości przypadków nie wymaga modyfikacji. Istnieją jednak piloty uniwersalne, które pozwalają na pewien poziom programowania, aby dostosować się do konkretnego modelu. W informatyce wiele urządzeń nie działa poprawnie bez odpowiedniego firmware.
Czym jest BIOS?
BIOS to skrót od „Basic Input/Output System” i jest to rodzaj firmware, który odpowiada za inicjalizację sprzętu podczas uruchamiania komputera. Nazwa BIOS sięga 1975 roku i została zapożyczona z „Basic Input/Output System” używanego przez system operacyjny CP/M.
Historia BIOS zmieniła się na zawsze wraz z premierą IBM PC. Ten komputer używał własnościowego BIOS, ale wiele firm zastosowało inżynierię wsteczną i stworzyło różne „IBM PC Compatible” BIOS, czyniąc go standardem rynkowym, który towarzyszy nam od prawie czterech dekad.
W nowoczesnych systemach BIOS uruchamia i przeprowadza diagnostykę podstawowych komponentów sprzętowych oraz ładuje boot loader, który rozpoczyna uruchamianie systemu operacyjnego. W pierwszych latach jedynym sposobem aktualizacji BIOS była wymiana chipów na płycie głównej, ale teraz używana jest technologia Flash, a aktualizacje są dostępne u producenta.
Dlaczego to ważne? Ponieważ komputery korzystające z tradycyjnego BIOS lub jego „tryb zgodności” nie będą mogły uruchomić Windows 11. Systemy muszą działać w „natywnym trybie UEFI” i w ten sposób dochodzimy do ostatniego pytania...
Czym jest UEFI?
UEFI (Unified Extensible Firmware Interface) jest specyfikacją definiującą interfejs oprogramowania pomiędzy firmware platformy a systemem operacyjnym. UEFI zaprojektowano jako bezpośredni zamiennik BIOS, ale to nie jest nic nowego. Oryginalne specyfikacje powstały w Intel pod nazwą Intel Boot Initiative w 1998 roku i wkrótce przekształciły się w Extensible Firmware Interface (EFI). Jednak Intel wycofał EFI i dołączył do prac nad UEFI w 2005 roku.
EFI powstało w odpowiedzi na ograniczenia oryginalnego BIOS, takie jak tryb rzeczywisty 16-bitów i użycie języka asemblera. W tamtych czasach Intel postawił wszystko na procesory Itanium, które potrzebowały czegoś bardziej zaawansowanego niż tradycyjny BIOS. Dziś UEFI znajduje zastosowanie w milionach nowoczesnych płyt głównych, a Itanium zostanie oficjalnie wycofane w lipcu 2021 roku.
Aktualizacja UEFI płyty głównej podlega podobnym zasadom jak w przypadku BIOS (trzeba pobrać właściwą aktualizację od producenta), ale to zdecydowanie inne byty. Poziom kontroli i personalizacji oferowany przez obecne UEFI jest znacznie wyższy, ale też wzrosła ich złożoność. Można powiedzieć, że każda płyta ma wbudowany „mini-system operacyjny”.
Podsumowanie
Firmware to mały program, który pozwala kontrolować sprzęt i zapewnia jego działanie. BIOS to forma firmware, która uruchamia i koordynuje sprzęt komputera, a UEFI to technologia, która go zastępuje. Windows 11 będzie działać tylko na komputerach z rozwiązaniem UEFI, ale to nie jedyny wymóg. Mamy nadzieję, że to Ci pomogło. Powodzenia!
