Procesor, płyta główna, szybka pamięć, karta graficzna, która ma moc, kilka dysków SSD, zasilacz dobrej jakości, dużo RGB i to wszystko: Twój komputer gamingowy jest kompletny. Jednak gdy zaczynasz mierzyć FPS i frametime, odkrywasz, że procent wykorzystania podzespołów nie jest idealny. Dlaczego tak się dzieje? Najprawdopodobniej masz do czynienia z wąskim gardłem w PC. Dziś wyjaśnimy, o co chodzi i co możesz zrobić, aby zmniejszyć jego skutki.
Wąskie gardło w PC: stara historia
Choć może się to wydawać nieprawdopodobne, pojęcie wąskiego gardła w PC nie jest nowe i większość użytkowników doświadczyła go na własnej skórze. Przez dziesięciolecia nośniki danych (dyski twarde, dyskietki itd.) były i nadal są czynnikiem ograniczającym dla milionów komputerów.
Dzięki technologii pamięci masowej opartej na układach półprzewodnikowych i specyfikacji NVMe sytuacja znacznie się poprawiła, ale wąskie gardło przesunęło się na inne komponenty, a konkretnie na procesor (CPU) i kartę graficzną (GPU).
Dlaczego mamy wąskie gardła?
Najpopularniejsze wyjaśnienia zawsze zachęcają nas do wyobrażenia sobie butelek odwróconych do góry dnem lub klepsydry, ale w luźnych słowach można powiedzieć, że wąskie gardło powstaje, gdy jeden komponent w komputerze musi czekać, aż inny komponent zakończy swoją pracę.
- Wąskie gardło CPU: Załóżmy, że zaktualizowałeś kartę graficzną bez zmian w procesorze. Nowy GPU jest zbyt wydajny i nie może w pełni wykorzystać swojego potencjału, ponieważ procesor nie utrzymuje wymaganego tempa. GPU renderuje klatki szybciej, niż CPU może je przygotować, a jego jedyną opcją jest czekanie, co powoduje „niedostateczne wykorzystanie” karty graficznej. (Skrajny przykład: GeForce RTX 3090 w połączeniu z Ryzen 3 3100)
- Wąskie gardło GPU: To samo, ale w drugą stronę. Gdy wielordzeniowy procesor z wątkami zostanie zainstalowany obok stosunkowo małej karty graficznej, GPU pozostaje przypięte do 99 lub 100 procent wykorzystania, podczas gdy wątki procesora „śpią” w tle lub wykazują bardzo niską aktywność. Jednak wąskie gardło na GPU nie jest aż tak negatywne. (Skrajny przykład: Core i9-10900k z GeForce GTX 1050 Ti)
Które jest preferowane?
W idealnym świecie żadne. Twoim celem jest system zbalansowany, z CPU i GPU pracującymi wydajnie i w skoordynowany sposób. Ale jeśli trzeba wybrać jedno zło, wszystkie strzały wskazują na „trochę” wąskiego gardła na GPU. Dlaczego? Ponieważ to, co widzimy na ekranie, jest produktem GPU, a jeśli jego wykorzystanie wynosi 100 procent, to już kładzie wszystko na stole, renderując każdą klatkę, którą otrzymuje, bez wyjątku.
Czy można obliczyć wąskie gardło?
Do pewnego stopnia. Jednym z najpopularniejszych narzędzi jest The Bottlenecker, obecnie nazywany Bottleneck Calculator. Wszystko, co musisz zrobić, to wpisać swoje komponenty, ilość pamięci RAM i pozwolić witrynie zrobić swoje. Ale The Bottlenecker wcale nie ma ostatniego słowa. Każde potwierdzenie wymaga bardziej zaawansowanych narzędzi, a na czele listy znajduje się MSI Afterburner z pomiarami FPS, frametime i wykorzystania komponentów w czasie rzeczywistym.
Jak zminimalizować wąskie gardło w PC?
Jeśli wąskie gardło występuje w CPU, pierwszą (i najbardziej ekonomiczną) rzeczą jest zmniejszenie jego obciążenia. Mniej znaczy więcej. Zamknij aplikacje i aktywne procesy albo używaj wydajniejszego oprogramowania. Innymi słowy, gra nie potrzebuje konkurencji. Jeśli Chrome działa w tle z 25 kartami lub masz oprogramowanie do synchronizacji uruchamiane co pięć minut, spróbuj je zamknąć. Lepsze wykorzystanie CPU automatycznie prowadzi do lepszego wykorzystania GPU, więc korzyść jest podwójna.
Dobrze zastosowany overclocking również może być przydatny. Czasami jedyne, czego potrzebuje procesor lub GPU, to dodatkowe pchnięcie, a jeśli reszta komputera ma solidną konfigurację (czytaj „dobrą płytę główną” i mocny zasilacz), odrobina overclockingu może zrównoważyć szalę. Inną możliwością do zbadania jest wyłączenie akceleracji sprzętowej w niektórych aplikacjach. Najbardziej nagłośnionym przypadkiem jest Discord: jego deweloperzy sami zalecają ten krok, jeśli zauważysz utratę klatek przy otwartym komunikatorze.
Podsumowanie: spokojnie do tego podejdź
Zrozumienie wąskiego gardła w PC jest proste. Zbalansowanie wszystkich powiązanych aspektów – już nie tak bardzo. CPU, GPU, sterowniki, pamięć RAM, pamięć wideo, jakość grafiki i rozdzielczość, szczegóły techniczne każdej gry (nie to samo jest MMO co single player RPG offline), overclocking, undervolting, chłodzenie i temperatura… lista jest długa. Jako gracze PC rozumiemy, że nigdy nie osiągniemy idealnych wyników, ale jednocześnie jesteśmy bardziej niż gotowi podjąć wyzwanie. Czy myślisz, że masz wąskie gardło w swoim PC? Zostaw komentarz!
