Idol z Szigir: najstarsza drewniana rzeźba świata

Niektóre starożytne przedmioty zapierają dech w piersiach ze względu na swój fantastyczny stan zachowania. Inne – z powodu niezwykłych okoliczności, które już nigdy się nie powtórzą. Wreszcie są takie, których samo istnienie stanowi ogromne wyzwanie. Weźmy pod uwagę Idol z Szigir, znaleziony w torfowisku na głębokości czterech metrów w styczniu. Idol został wykonany z drewna, więc nie powinniśmy znaleźć niczego więcej niż kilka drzazg, ale najnowsze badania sugerują, że ma ponad 11 000 lat…

Odkrycie i rekonstrukcja

Nowoczesna historia tego bajecznego artefaktu rozpoczęła się 24 stycznia na torfowisku Szigir, około stu kilometrów od tego, co dziś nazywamy Jekaterynburgiem. Badania w tym rejonie rozpoczęto cztery dekady wcześniej, po odkryciu kilku prehistorycznych przedmiotów w odkrywkowej kopalni złota. Idol został wydobyty z torfowiska z głębokości czterech metrów, a łącznie odzyskano dziesięć części.

Profesor D. I. Lobanov był odpowiedzialny za główną rekonstrukcję, tworząc rzeźbę o wysokości 2,8 metra. Jednak rosyjski archeolog Vladimir Tolmachev zaproponował w 1914 roku alternatywną rekonstrukcję. Najwyraźniej oryginalna praca Lobanova pozostawiła kilka elementów na boku, a nowa konfiguracja ujawniła pierwotną wysokość 5,3 metra. Niestety, dolne części idola zaginęły, a z wersji Tolmacheva pozostały jedynie rysunki.

Datowanie i kontrowersje

Ale była jeszcze większa wątpliwość niż jego rozmiar – chodzi o prawdziwy wiek Idola z Szigir. Pierwsze datowanie radiowęglowe przeprowadzono w latach 90. XX wieku i dało wynik 9500–9800 lat, które eksperci uznali za mało prawdopodobny. Łowcy i zbieracze tamtych czasów po prostu nie mieli umiejętności, aby pracować nad tak dużym dziełem, ani bogactwa symbolicznego, które idol prezentuje na swojej powierzchni...

...ale grupa ekspertów z Uniwersytetu w Getyndze w Niemczech przeprowadziła własną analizę... i doszła do wniosku, że idol ma nieco ponad 11 500 lat. Części Europy i Azji wciąż wychodziły z zlodowacenia Würm. Idol rozbił wszystkie zasady. Zakładano, że pierwsze przykłady sztuki rytualnej na taką skalę były dziełem osiadłych rolników sprzed 8000 lat: Idol dowodzi czegoś przeciwnego. Okres łowców i zbieraczy nie był artystyczną pustynią, jak wierzono.

Dlaczego przetrwał?

Dlaczego więc nie ma więcej takich okazów? Najbardziej logiczny powód: używali drewna. Idol z Szigir to prawdziwa anomalia pod względem zachowania. Jego obecność w torfowisku – kwaśnym i beztlenowym miejscu o bardzo powolnym rozkładzie, które zabija mikroorganizmy i powoduje efekt „garbowania” – była kluczowa dla tego, że pozostał (stosunkowo) nietknięty. A przy okazji wyznacza nowy cel: szukaj dalej.

Źródło: The Siberian Times

Źródło: The Guardian