Het Ídolo de Shigir: het oudste houten beeldhouwwerk ter wereld

Sommige oudheden laten ons met open mond staan vanwege hun opmerkelijke staat van conservering. Andere vanwege ongebruikelijke omstandigheden die zich nooit meer zullen herhalen. En dan zijn er die waarvan het bestaan zelf een enorme uitdaging vormt. Neem het geval van het Ídolo de Shigir, dat in januari in een veenmoeras op vier meter diepte werd gevonden. Het idool is gemaakt van hout, dus we hadden niet meer mogen vinden dan een paar splinters, maar de laatste studie suggereert dat het meer dan 11.000 jaar oud is…

De vondst in het veenmoeras

De moderne geschiedenis van dit artefact begon op 24 januari in het veenmoeras van Shigir, ongeveer honderd kilometer van wat we nu kennen als Jekaterinenburg. De studies in dat gebied waren vier decennia eerder begonnen, nadat er prehistorische voorwerpen waren ontdekt in een open goudmijn. Het idool werd op vier meter diepte uit het veen gehaald en er werden in totaal tien delen geborgen.

Professor D. I. Lobanov was verantwoordelijk voor de belangrijkste reconstructie, die een sculptuur van 2,8 meter hoog opleverde. De Russische archeoloog Vladimir Tolmachev stelde echter in 1914 een alternatieve reconstructie voor. Blijkbaar had Lobanovs oorspronkelijke werk enkele delen laten liggen, en de nieuwe configuratie onthulde een oorspronkelijke hoogte van 5,3 meter. Helaas zijn de onderste delen van het idool verloren gegaan, en van de versie van Tolmachev resten alleen tekeningen.

De ware ouderdom

Maar er was een nog grotere twijfel dan de omvang: de werkelijke ouderdom van het Ídolo de Shigir. De eerste radiokoolstofdatering werd in de jaren negentig uitgevoerd en gaf een resultaat van 9.500-9.800 jaar, wat deskundigen onwaarschijnlijk achtten. De jagers en verzamelaars van die tijd hadden simpelweg niet de vaardigheid om aan zo'n groot stuk te werken, of de symbolische rijkdom die het idool op zijn oppervlak vertoont...

... maar een groep experts van de Universiteit van Göttingen in Duitsland voerde hun eigen analyse uit... en kwam tot de conclusie dat het idool iets meer dan 11.500 jaar oud is. Delen van Europa en Azië kwamen nog net uit de Würm-ijstijd. Het idool had alle regels verbrijzeld. Men ging ervan uit dat de eerste voorbeelden van rituele kunst op die schaal het werk waren van sedentaire boeren, 8.000 jaar geleden: Het idool bewijst het tegendeel. De periode van jagers en verzamelaars was geen artistieke woestijn zoals men dacht.

Waarom zijn er geen andere exemplaren?

Waarom zijn er dan geen andere exemplaren? De meest logische reden: ze gebruikten hout. Het Ídolo de Shigir is een ware anomalie op het gebied van conservering. Zijn aanwezigheid in het veen, een zuur en anaeroob milieu met een zeer langzame afbraak dat micro-organismen doodt en een looieffect veroorzaakt, was cruciaal om het (relatief) intact te houden. En het stelt ook een nieuwe doel: blijf zoeken.

Bron: The Siberian Times

Bron: The Guardian