Badacze uzgodnili zapis o całkowitym zaćmieniu Słońca w Qufu z 709 r. p.n.e. z obliczeniami, łącząc skorygowane położenie miasta z nowym przedziałem ΔT: 20 264–21 204 s. Badanie opublikowano 2 grudnia 2025 r.
Co zapisano w kronice Chūnqiū
Kronika Chūnqiū odnotowuje, że Słońce zostało całkowicie zaćmione pierwszego dnia siódmego miesiąca, w dniu rénchén. Badacze zidentyfikowali to wydarzenie jako zaćmienie z 17 lipca 709 r. p.n.e., czyli roku astronomicznego −708. Współczesna data jest wynikiem identyfikacji astronomicznej, a nie zapisem z kroniki.
Dlaczego historyczne położenie Qufu ma znaczenie
Qufu było stolicą państwa Lu i przyjętym miejscem obserwacji zaćmienia. Analiza raportów archeologicznych i geografii historycznej pozwoliła badaczom wyznaczyć położenie miasta z okresu Lu na N35°36′, E116°59′. Według badania różni się ono o około 8 km od współrzędnych wykorzystywanych we wcześniejszych pracach.
W obliczeniach lokalizacja ma znaczenie, bo model sprawdza widoczność zaćmienia dla konkretnego miejsca. Sama korekta współrzędnych nie wystarczyła jednak do uzgodnienia wyniku z kroniką. Zespół musiał również wyznaczyć nowe ograniczenie ΔT.
Jak ΔT zmienia wynik obliczeń
ΔT to różnica między teoretyczną, jednolitą skalą czasu a czasem mierzonym na podstawie obrotu Ziemi. W tym badaniu jego wartość jest ograniczeniem używanym w modelu, a nie bezpośrednim pomiarem długości doby.
Przy wcześniejszej wartości M+21 wynoszącej około 20 170 s model wyliczał maksymalną wielkość zaćmienia w Qufu na 0,994, czyli poniżej całkowitości. Korzystając z efemerydy JPL DE 441 i metody Sômy, badacze wyznaczyli dla 709 r. p.n.e. przedział ΔT, który pozwala umieścić Qufu w modelowanym pasie całkowitego zaćmienia.
| Obliczenie dla 709 r. p.n.e. | ΔT | Wynik modelu dla Qufu |
| Wcześniejsza wartość M+21 | około 20 170 s | Maksymalna wielkość zaćmienia: 0,994, poniżej całkowitości |
| Zrewidowane ograniczenie | 20 264–21 204 s | Qufu znajduje się w modelowanym pasie całkowitego zaćmienia |
Ta sama analiza zrewidowała ograniczenia ΔT dla zaćmień z 600 i 548 r. p.n.e. Dla tych wydarzeń badacze podali odpowiednio 21 150–21 968 s oraz 16 379–21 574 s; w przypadku zapisu z 600 r. zwrócili też uwagę na problem z datowaniem kalendarzowym tekstu.
Co późniejszy Hànshū mówi o koronie słonecznej
Późniejszy fragment Hànshū opisuje zaćmione Słońce jako żółte u góry i u dołu. Badacze uznają, że może to być opis korony słonecznej, ale pochodzenia wcześniejszego źródła tego fragmentu nie da się ustalić. Ponieważ tekst powstał wiele stuleci po zaćmieniu, jego interpretacja jako relacji naocznego świadka z 709 r. p.n.e. pozostaje niepotwierdzona.
