Badanie opublikowane 4 listopada 2026 r. opisuje sześć pewnych detekcji chlorowodoru (HCl) w atmosferze Marsa w pobliżu Alba Mons. Autorzy uznają lokalne źródło magmowe za najlepsze wyjaśnienie tego sygnału, ale przedstawiają je jako interpretację wyników. Wyniki opublikowane w „Science Advances” dotyczą wąskiego obszaru i konkretnej pory marsjańskiego roku.
TGO wykrył HCl w atmosferze; jego możliwe pochodzenie geologiczne pozostaje interpretacją autorów badania.
Co wykrył TGO w pobliżu Alba Mons
Atmospheric Chemistry Suite (ACS), instrument na pokładzie ExoMars Trace Gas Orbiter (TGO), zarejestrował sześć pewnych detekcji HCl podczas aphelium MY37, czyli wczesnego lata na półkuli północnej Marsa. Wystąpiły one przy długości słonecznej Ls 107°–119°. Cztery pomiary pochodziły z szerokości 55°–66°N, a dwa z 43°–48°N.
Badacze przeanalizowali łącznie 78 obserwacji z lat marsjańskich MY35 i MY37, zebranych w zakresie Ls 100°–120°. Dwie wcześniejsze obserwacje z MY35 uznali za niejednoznaczne z powodu ograniczonej ilości danych. Detekcje z obu lat grupowały się w pobliżu długości 96°W–117°W.
W profilach z MY37 HCl koncentrował się w najniższych warstwach atmosfery, a jego zgłaszane stężenie sięgało 1,5 ppbv. Skrót ppbv oznacza części objętościowe na miliard.
Jak ACS mierzył chlorowodór
ACS wykorzystywał podczerwoną spektroskopię zakryć Słońca. Gdy Słońce wschodzi lub zachodzi za tarczą Marsa, instrument mierzy, jak atmosfera pochłania jego światło; na tej podstawie badacze odtwarzają pionowe profile gazów.
Aerozole osłabiają sygnał słoneczny, więc najniższa osiągalna wysokość zależy od ich lokalnej ilości. Może wynosić od kilku do kilkudziesięciu kilometrów. Pomiary pokazują zatem HCl w dolnych warstwach atmosfery, a nie miejsce, w którym gaz wydostał się z powierzchni.
Dwa sezonowe wzorce HCl na Marsie
Lokalne detekcje w okolicy Alba Mons przypadały na aphelium, gdy Mars znajduje się najdalej od Słońca. Inny, rozległy cykl HCl nasila się w czasie peryhelium, gdy planeta jest najbliżej Słońca. Różnią się porą, zasięgiem i zgłaszanym stężeniem.
| Wzorzec | Pora roku | Rozmieszczenie | Zgłaszane stężenie HCl | Proponowane wyjaśnienie |
| Rozległy cykl podczas peryhelium | Wiosna i lato na półkuli południowej, około Ls 230°–330° | Szeroki zasięg, szczególnie na południowych dużych szerokościach geograficznych | Szczyt około 4–5 ppbv | Głównie chemia aerozoli i atmosfery |
| Detekcje w pobliżu Alba Mons podczas aphelium | Wczesne lato na półkuli północnej; detekcje MY37 przy Ls 107°–119° | Skupione w ograniczonym obszarze w pobliżu Alba Mons | Do 1,5 ppbv w profilach z MY37 | Lokalne źródło magmowe jako najlepsze wyjaśnienie proponowane przez autorów |
Autorzy rozpatrują te wzorce osobno: powszechny cykl w cieplejszej porze roku wiążą przede wszystkim z procesami zachodzącymi w aerozolach i atmosferze. Sama obecność HCl na Marsie nie wskazuje więc na jedno wspólne źródło dla obu zjawisk.
Dlaczego autorzy wskazują na możliwe źródło magmowe
Według badaczy znane warunki atmosferyczne i modele chemiczne nie wyjaśniają lokalnego skupienia detekcji przy Alba Mons. Jako najlepsze wyjaśnienie proponują lokalne źródło magmowe; omawiają też wulkanizm błotny i rozkład związków chlorkowych jako możliwe źródła pozaatmosferyczne.
Obrazy orbitalne pokazują w regionie spękania i struktury tektoniczne lub wulkaniczne, które autorzy rozważają jako możliwe drogi migracji gazu. Komunikat Europejskiej Agencji Kosmicznej z 4 listopada 2026 r. podaje, że nie zaobserwowano nowych potoków lawy ani erupcji (komunikat ESA).
Kolejne detekcje odnotowane w MY38
Badanie odnotowuje również dalsze detekcje HCl w tym samym rejonie podczas aphelium MY38, przypadającego na ziemskie lato 2025 r. Szczegółową analizę tych obserwacji autorzy odłożyli do osobnej pracy.
