Windows 10X: Co wiemy do tej pory?

Model aktualizacji Windows 10 pozostaje bez zmian – dwa coroczne buildy , które wydłużają wsparcie odpowiednio do 12 i 18 miesięcy. Jednak w Redmond istnieje inny projekt, rozwijany równolegle do „konwencjonalnego” Windows 10 – to Windows 10X. Pierwsze informacje o tym systemie pochodzą z 2019 roku, ale od tego czasu jego główne cele się zmieniły. Czym różni się Windows 10X i jakie korzyści nam przyniesie?

Windows 10 jeszcze bardziej...?

Wersje Windows 10 „baseline” lub dostępne dla ogólnego użytku to trzy: Home, Pro i Pro for Workstations. Jeśli przejdziemy do firm i organizacji, znajdziemy tam Windows 10 Education, Pro Education, Enterprise i LTSC. Należy też wspomnieć o Windows 10 IoT, wycofanych edycjach mobilnych, słynnym „trybie S”, który wprowadził zamieszanie, wariantach regionalnych N, KN i G, Windows 10 dla procesorów ARM oraz tajemniczym „Windows 10 with Bing” przeznaczonym dla OEM-ów.

Na pierwszy rzut oka można by pomyśleć, że wersji Windows 10 jest zbyt wiele, ale Redmond chce pokryć wszystkie możliwe scenariusze. Jeśli dojdzie do wniosku, że potrzebna jest kolejna edycja, firma nie będzie się wahać… i to prowadzi nas do Windows 10X. Nazwa sugeruje build przeznaczony dla wydajnych komputerów, ale dostępne informacje wskazują w przeciwnym kierunku. Poza wspólnymi technologiami, Windows 10 i Windows 10X będą dwiema bardzo różnymi bestiami.

Co to jest Windows 10X?

Ogłoszony pierwotnie w 2019 roku, Windows 10X rozpoczął jako edycja przeznaczona dla „urządzeń z podwójnym ekranem” w stylu Surface Neo, który (podobno) zadebiutuje przed końcem roku. Z technicznego punktu widzenia Windows 10X i Windows 10 mają wiele wspólnych elementów (najważniejszy to Windows Core OS), ale Windows 10X nie zamierza być kolejnym systemem operacyjnym dla komputerów stacjonarnych. W rzeczywistości Windows 10X oferuje uproszczony interfejs, a kilka klasycznych funkcji zostanie porzuconych, takich jak Panel sterowania i Eksplorator plików (zastąpionych prostszą wersją).

Dlaczego Microsoft chce wydać Windows 10X?

Odpowiedź jest skomplikowana: Windows 10X to w istocie ruchomy cel. Jak wspomniano wcześniej, początkowo priorytetem były urządzenia z podwójnym ekranem. Ale pandemia wywróciła świat do góry nogami i Microsoft potwierdził w maju 2020 roku zmianę podejścia do Windows 10X, przekierowując jego premierę na „urządzeń z pojedynczym ekranem” oparte na „chmurze”. Niektóre źródła sugerują, że ta zmiana jest korzystna dla Microsoftu, ponieważ Windows 10X będzie mógł działać na urządzeniach o prostszej specyfikacji, a tym samym tańszych.

Jednocześnie niektórzy uważają, że Windows 10X to bezpośrednia odpowiedź Redmond na Chrome OS. System operacyjny Google odnotowuje bardzo duży wzrost i obecnie zajmuje ponad 3,3 procenta rynku w Stanach Zjednoczonych. Jego popularność w edukacji rośnie, a dla wielu pracujących zdalnie stał się idealną opcją low-cost. Jeśli chodzi o urządzenia z podwójnym ekranem, Microsoft powiedział, że będą one nadal czekać na „odpowiedni moment”.

Czy mogę zainstalować Windows 10X na moim PC lub zaktualizować Windows 10 do Windows 10X?

Z tego, co wiemy, nie i nie. Dopóki Microsoft nie wprowadzi kolejnej zmiany w ostatniej chwili (znając Redmond, nie można wykluczyć żadnej możliwości), jedynym sposobem na dostęp do Windows 10X będzie zakup kompatybilnego urządzenia. Wiąże się to z bardziej ograniczonym wsparciem sprzętowym, ale jak sądzę, będzie duże pole do eksperymentów. W sieci są już obrazy, które do poprawnego działania wymagają Hyper-V, choć są dość niestabilne.

Jak wygląda interfejs Windows 10X?

Ludzie z Windows Central wykonali świetną robotę, eksplorując oficjalne demo. Najważniejsza zmiana dotyczy paska zadań. Przycisk Start i przypięte ikony nie są wyrównane do lewej strony ekranu, ale znajdują się na środku i rozwijają się stamtąd. Menu Start ma pasek wyszukiwania u góry, następnie grupę piętnastu ikon (które można sortować) z przyciskiem pokazującym pozostałe aplikacje oraz sekcję Ostatnie na dole. Menu Start nie ma żywych kafelków (live tiles) ani folderów aplikacji.

Po prawej stronie paska zadań znajduje się klasyczny zasobnik systemowy, skompresowany i uproszczony na kilku poziomach. W przeciwieństwie do Windows 10, gdzie każda funkcja ma własną ikonę, kliknięcie w zasobnik pokazuje powiadomienia, sterowanie multimediami i szybkie ustawienia (WiFi, Bluetooth itp.) pod jednym parasolem. Osobiście uważam, że standardowa wersja Windows 10 mogłaby użyć tej „ekspresowej tacki systemowej” i usunąć obecną sekcję powiadomień.

Eksplorator plików jest spartański do szpiku kości, bez zaawansowanych opcji, które pojawiają się w zwykłym eksploratorze. Ma także bezpośrednią synchronizację z OneDrive… a to może oznaczać tylko jedno: korzystanie z konta Microsoft w Windows 10X jest obowiązkowe i nie ma możliwości tworzenia kont lokalnych. A jeśli ci to przeszkadza, może nie spodoba ci się to, co dalej…

Co z kompatybilnością Win32 w Windows 10X?

Krótka wersja: Nie istnieje… na razie.

Długa wersja: jako „prostsza edycja Windows 10”, nacisk na aplikacje UWP w Windows 10X jest znaczny, a wsparcie Win32 znajduje się dużo niżej na liście priorytetów. Kolejna decyzja, która (częściowo) przypomina wczesne dni Windows 8, polega na tym, że aplikacje UWP będą uruchamiane na pełnym ekranie. Początkowa premiera Windows 10X odbędzie się na urządzeniach z małymi ekranami, więc jest to strategia na start, która może się zmienić w przyszłości.

Alternatywy? Użyj pulpitu zdalnego, aby połączyć się z komputerem ze standardowym Windows 10, lub zwróć uwagę na aplikacje internetowe. Ich integracja jest dość kompletna, jak pokazuje wideo z aplikacją Spotify.

Podsumowując: kiedy?

Jeśli nie będzie nowych opóźnień, druga połowa 2021 roku. Podobno build pojawi się pod koniec wiosny na półkuli północnej, choć nikt w Redmond tego nie potwierdził. Tak czy inaczej, plan to dystrybucja Windows 10X na niedrogich urządzeniach dla szkół i firm, z konsumpcją ogólną na drugim planie. To terytorium Windows 10 „Sun Valley”, który w teorii otrzyma wiele poprawek interfejsu. Będziemy czekać.

Źródła: Windows Central, ComputerWorld