Bij een medisch noodgeval schrijft het protocol voor dat commerciële vliegtuigen zo snel mogelijk moeten landen, maar soms kan die manoeuvre het leven van de patiënt in gevaar brengen. Dat gebeurde in 1995 tijdens een vlucht van Hongkong naar Londen, toen een 39-jarige vrouw klaagde over pijn op de borst. Terwijl haar gezondheid snel verslechterde, had orthopedisch chirurg Angus Wallace geen andere keuze dan een ingreep midden in de vlucht uit te voeren…
De achtergrond van Angus Wallace
De Schotse orthopedisch chirurg Angus Wallace was al goed bekend vanwege zijn werk met de Britse luchtvaartautoriteiten. Hij was een van de specialisten die meerdere slachtoffers van de vliegramp in Kegworth in januari 1989 behandelde (waarbij 47 mensen omkwamen) en hielp bij het ontwerpen van een nieuwe 'ongevalspositie' die in 1999 door alle Britse luchtvaartmaatschappijen werd overgenomen. Maar Wallace werd wereldberoemd door een ander soort noodgeval: hij opereerde een passagier in de lucht.
De noodsituatie aan boord
De 39-jarige Paula Dixon kreeg een verkeersongeluk (ze was van een motorfiets gevallen) terwijl ze op weg was naar de luchthaven van Hongkong. Hoewel ze haar oorspronkelijke vlucht miste, slaagde Dixon erin om aan boord te gaan van vlucht 032 van British Airways met de route Hongkong - Londen. Vlak voor het opstijgen begon Dixon te klagen over pijn in haar rechteronderarm. Dokter Wallace en zijn collega Tom Wong onderzochten de vrouw kort, stelden een lichte breuk vast, stabiliseerden de arm en beloofden na het opstijgen terug te komen. Gezien dat letsel achtte Wallace een verder onderzoek niet nodig.
De situatie van Dixon was echter ernstiger dan ze aanvankelijk had aangegeven. Toen ze ongeveer 45 minuten onderweg waren, meldden de stewardessen aan Wallace en Wong dat de passagier zich niet goed voelde, met pijn aan de linkerkant van haar borst. Een tweede onderzoek bracht gebroken ribben aan het licht en een pneumothorax, een ingeklapte linkerlong door een perforatie veroorzaakt door een van de ribben, en de vorming van een luchtbel in de borst.
De geïmproviseerde operatie
Het vliegtuig had in Delhi kunnen landen, maar Wallace waarschuwde dat de drukdaling in de cabine tijdens de daling het risico met zich meebracht dat de toestand van zijn patiënt zou verslechteren, en haar zelfs zou doden. De oplossing was om een buis in de borst van Dixon te plaatsen om de druk te verlichten, een relatief eenvoudige procedure in een ziekenhuis met de juiste apparatuur, maar een hele uitdaging op 10.000 meter hoogte. Wallace en zijn collega werden gedwongen om een urinekatheter uit de medische koffer van het vliegtuig te combineren met een kleerhanger (die ze als geïmproviseerde trocar gebruikten), een fles, lidocaïne als plaatselijke verdoving en Courvoisier-cognac om hun 'apparatuur' te steriliseren.
Terwijl Wong met een mes en een vork de incisie openhield, bracht Wallace de katheter in en slaagde erin de druk te verlichten. De procedure was een succes en, afgezien van een nieuwe pijnepisode acht uur later, bereikte Dixon veilig Heathrow, waar ze werd overgebracht naar het Ashford-ziekenhuis voor haar volledige herstel.
Kritiek en verdediging
Zoals te verwachten waren de acties van Wallace onderwerp van discussie, en zelfs bekritiseerd door sommige collega’s. Het belangrijkste conflict concentreerde zich op zijn eerste onderzoek. Andere specialisten drongen erop aan dat Wallace de gevorderde toestand van zijn patiënt had moeten ontdekken, en dat het vliegtuig nooit had mogen opstijgen. Wallace gaf meer details: de patiënte had het woord 'fiets' gebruikt om het voertuig te beschrijven waarvan ze was gevallen, en de dokter nam ten onrechte aan dat het om een fiets ging. Pas tijdens de vlucht hoorde hij over de motorfiets en de details van het ongeluk. Dit suggereert dat Dixon bepaalde informatie bewust achterwege liet om een tweede vlucht niet te missen.
Tegelijkertijd zei Wallace dat er drie redenen waren om geen verder onderzoek te doen: de patiënte meldde geen problemen buiten haar onderarm, ze zat achterin het vliegtuig dat volledig vol was en er was zeer weinig ruimte beschikbaar, en een volledig onderzoek als gevolg van een onderarmfractuur zou kunnen worden uitgelegd als 'ongepast gedrag'.
Publieke perceptie en latere carrière
De perceptie van het publiek was echter veel positiever. De patiënte verklaarde beide dokters als helden, Margaret Thatcher zelf feliciteerde hem met zijn snelle reactie, en de zaak diende ook om de beperkingen van de beschikbare medische kits aan het licht te brengen. Wallace zei zelfs dat zijn operatie onmogelijk zou zijn geweest bij een Amerikaanse luchtvaartmaatschappij, waarvan de medische kits niet eens aspirine bevatten. De dokter zette zijn carrière voort in de sportwereld en hielp niemand minder dan Wayne Rooney om te herstellen voor het WK van 2006. Dokter Wallace stopte met zijn praktijk eind 2015.
Getuigenis van Wallace (PDF): klik hier
Bron: BBC
