Bij het consumeren van een product met het label smaak..., vragen we ons vroeg of laat af wat die smaak veroorzaakt. Neem bijvoorbeeld vanille. De meest bekende verbinding is vanilline, maar er was een tijd dat men afhankelijk was van een andere stof. Dat is castoreum, een afscheiding die bevers produceren in de zakken tussen hun bekken en de basis van hun staart. Bevers gebruiken castoreum vermengd met urine om hun territorium te markeren, maar het wordt al lange tijd gebruikt als natuurlijke smaakstof, zonder negatieve gevolgen behalve de vreemde oorsprong...
Voeding is tegenwoordig een gevoelig onderwerp. Aan de ene kant discussiëren we over de effecten van landbouw en veeteelt op het milieu, en aan de andere kant bekritiseren we productiemethoden, waaronder het gebruik van kleurstoffen, conserveermiddelen en/of smaakstoffen. We gaan ervan uit dat alles wat "natuurlijk" is beter is, maar de waarheid is dat er veel desinformatie bestaat, en sommige details blijven volledig verborgen.
Wat is castoreum?
Er is altijd iets nieuws te leren, en een van de meest opvallende gevallen betreft vanille, of beter gezegd, de smaak ervan. Natuurlijk vanille-extract is niet zo eenvoudig te verkrijgen, en de voedingsindustrie wordt gedomineerd door de kunstmatige variant, maar er bestaat een alternatief dat al meer dan een eeuw wordt gebruikt. Het heet castoreum, en zoals de naam al doet vermoeden, komt het van bevers. Het "probleem" is... de exacte locatie.
Deze afscheiding, met een consistentie vergelijkbaar met melasse en een kleur die tinten van geel en bruin combineert, wordt geproduceerd in zakken tussen het bekken en de basis van de staart. Sommige bronnen noemen deze zakken "klieren" en relateren ze met de anus van de bever, maar dat zou technisch niet correct zijn, omdat het dier naast deze zakken ook twee anaalklieren heeft. Deze fysieke kenmerken komen bij zowel mannetjes als vrouwtjes voor, en het belangrijkste gebruik van de stof is het markeren van territorium, in combinatie met urine.
Toepassingen buiten de dierenwereld
Buiten de dierenwereld heeft castoreum een breed gebruik gekend in parfumerie. Het heeft een zekere "touch" die aan leer doet denken, populair in aroma's van veronderstelde oosterse oorsprong, of gericht op het mannelijke publiek. Castoreum werd ook gebruikt in oude geneeskunde om hysterie, koorts en hoofdpijn te behandelen. In de Middeleeuwen werd het ook toegepast om de honingproductie te optimaliseren, en zelfs werd overwogen om het te verwerken in de productie van sigaren, met het idee om de geur en smaak te verbeteren.
Veiligheid volgens de FDA
Ongeacht de gevoelens die de bijzondere oorsprong oproept, verklaart de Amerikaanse FDA het extract van castoreum als "GRAS" of "algemeen als veilig beschouwd" voor consumptie. Er zijn geen gevallen van toxiciteit via orale of dermale weg geregistreerd, en het veroorzaakt ook geen irritatie. Nu is de vraag: hoeveel castoreum wordt er gebruikt? Om eerlijk te zijn, bijna niets. De gegevens uit 2005 spreken over 113 kilogram per jaar, terwijl vanilline meer dan 1.200 ton bedraagt.
Bron: NatGeo
