De oceaan kan dodelijk zijn wanneer hij dat wil, en nog erger wanneer zijn kracht wordt gecombineerd met buitengewone gebeurtenissen zoals aardbevingen of vulkaanuitbarstingen. Massale waterverplaatsing leidt vaak tot gigantische golven, maar om de 'grootste golf ter wereld' ooit geregistreerd te vinden, moeten we 62 jaar teruggaan en een fjord in het zuidoosten van Alaska bezoeken.
Traditionele golven worden gegenereerd door windstromen en getijdenveranderingen. Over het algemeen zorgen ze voor een zeer aangename ervaring voor strandbezoekers... maar laten we de parameters even veranderen en ons voorstellen dat de golf meer dan 30 meter hoog is. Alsof dat nog niet genoeg is, komt deze golf uit een fjord en ontketent al zijn woede in de richting van de oceaan.
Het klinkt als een klassiek voorbeeld van een rampenfilm... maar dit is echt gebeurd. In feite creëerde diezelfde gebeurtenis de grootste golf ter wereld ooit gedocumenteerd. Om meer te weten te komen, moeten we naar het zuidoosten van Alaska reizen. De zogenaamde Lituya Bay is een fjord gelegen op de Fairweather-breuk, verbonden met de Golf van Alaska. De afmetingen zijn 11 kilometer lang (andere bronnen zeggen 14,5 km), maximaal 3,2 kilometer breed en 220 meter diep. Een prachtige plek te oordelen naar de online afbeeldingen... maar alles veranderde in de nacht van 9 juli 1958.
De megatsunami van Lituya Bay
Om 22:15 trof een aardbeving met een momentmagnitude van 7,8 de regio, waardoor een aardverschuiving van 30 miljoen kubieke meter gesteente ontstond, gelijk aan 90 miljoen ton. De impact van zoveel materiaal tegelijk (bijna als een 'monolithische eenheid' volgens experts) was zo sterk dat het op 80 kilometer afstand te horen was, en de onvermijdelijke waterverplaatsing zette een megatsunami in gang die in wezen de fjord wegvaagde.
De beschikbare gegevens geven aan dat de hoogte van de megatsunami meer dan 30 meter bedroeg, maar het meest angstaanjagende was wat daarna gebeurde. De golf bewoog zich met zoveel energie over de kust dat hij een maximum van 524 meter bereikte en alle lokale vegetatie op zijn pad verwoestte. Vijf mensen verloren het leven, twee van hen aan boord van een vissersboot.
Een team van onderzoekers aan de Universiteit van Málaga slaagde erin alle informatie over het evenement te combineren en een 3D-simulatie van de voortgang van de golf in de baai te ontwikkelen. De aardbeving van 1958 stelde specialisten in staat om het concept van een megatsunami te bevestigen, maar ze zijn ervan overtuigd dat het niet de eerste in de regio was. Er wordt geschat dat Lituya Bay in de afgelopen 150 jaar in totaal vijf gebeurtenissen heeft meegemaakt, die elk een groot deel van het bewijs van de vorige uitwisten.
Nu kan de titel van 'grootste golf ter wereld' altijd van eigenaar veranderen. Een jonge surfer genaamd António Laureano beweert in oktober 2020 een golf van 30,9 meter te hebben bereden, gemeten door een team van de Universiteit van Lissabon. Moeten we de boeken herschrijven? Dat zullen we binnenkort weten.
Bronnen: NPCA, Smithsonian, Surfer Today, Wikipedia
