Het is het verhaal van een aangekondigde dood en tegelijkertijd een van de grootste uitdagingen voor de computerwereld in het komende decennium. De zogenaamde Wet van Moore, een bijna magisch concept dat ons toestond om het aantal transistoren in een chip elke 24 maanden te verdubbelen, raakt zonder adem. De breuk van het tick-tock-systeem door Intel en de vertragingen van AMD bij de adoptie van compactere processen zijn er duidelijke signalen van, maar nu hebben we een soort "officiële bevestiging".
De nieuwste grafische kaart van Nvidia, de Titan X bevat in totaal 12 miljard transistors. De productie is gebaseerd op de Pascal-architectuur, die is gemaakt op een 16 nanometer-proces. De Skylake-processors van Intel, momenteel beschikbaar, zitten op 14 nanometer, en dezelfde situatie zal zich herhalen met Kaby Lake, die effectief de tick-tock doorbreekt. Gemiddeld hebben hardware voor mobiele apparaten nog een of twee generaties voorsprong, maar vroeg of laat zal het vergelijkbare niveaus bereiken. Het punt is dat we geen transistors meer aan een chip kunnen toevoegen zonder bepaalde compromissen te sluiten. Dat leidt ons naar de staat van de Wet van Moore.
De Semiconductor Industry Association, gevormd door Intel, AMD en GlobalFoundries, publiceerde haar "Internationale Technologische Routekaart", waarvan de tekst iets suggereert dat we al als onvermijdelijk beschouwden: Vanaf 2021 zullen transistoren niet meer kleiner worden. Waarom 2021? Omdat elke poging tot geavanceerde miniaturisatie tegen die tijd economisch geen zin meer zal hebben. 2021 zou ook het jaar zijn waarin de eerste 5 nanometer-chips op de markt komen, tenzij er eerder een andere oplossing verschijnt. Sterker nog, gegevens van Intel stellen voor om silicium bij 7 nanometer te verlaten, maar zelfs met een materiaalwissel zullen we een punt bereiken waarop het beroemde "tunneleffect" zijn autoriteit zal opleggen.
Alternatieven? Verschillende, om eerlijk te zijn. Het stoppen van het miniaturisatieproces betekent niet noodzakelijk een pauze voor het aantal transistoren in een chip. De fabrikant kan in theorie het oppervlak van zijn processoren vergroten, driedimensionale ontwerpen verkennen, of waarom niet terugkeren naar het concept van dedicated en gespecialiseerde modules. Aan de andere kant zou het een vergissing zijn om het potentieel van heterogene computing te negeren, dat veel bedrijven al van dichtbij bestuderen. Misschien wordt de levensondersteuning voor de Wet van Moore nog een half decennium verlengd, maar we hopen dat het plaatsmaakt voor iets beters.
