EU kondigt plan aan voor leeftijdscontrole en sociale media voor kinderen

Op 16 september 2026 kondigde de Europese Commissie een plan aan om kinderen onder 13 jaar de toegang tot sociale media te ontzeggen of sterk te beperken. Voor 13- tot 15-jarigen zouden ouderaccounts met toezicht, beperkte functies en volgens de aangekondigde plannen maximaal één uur gebruik per dag komen. De EU Kids Act is daarmee nog geen geldende wet.

De praktische spil van het voorstel is leeftijdscontrole: een dienst moet kunnen vaststellen of iemand een bepaalde leeftijdsdrempel haalt. Tegelijk beschrijft de Europese Commissie al een systeem dat alleen een bewijs zoals ‘ouder dan 18’ aan een website zou doorgeven, zonder andere identiteitsgegevens te delen.

Wat kondigde de EU op 16 september aan?

Ursula von der Leyen kondigde de sociale-mediaplannen aan als onderdeel van een bredere koers voor online bescherming van minderjarigen. Het voorstel richt zich op kinderen onder 13 jaar en op de manier waarop platforms omgaan met jongeren tot 18 jaar.

Voor de groep van 13 tot 15 jaar gaat het aangekondigde plan uit van door ouders aangemaakte en beheerde miniaccounts. Die accounts zouden minder functies hebben en volgens de berichtgeving over het plan beperkt zijn tot één uur per dag. Het gaat om een aangekondigde beleidsrichting; de uiteindelijke wettelijke tekst en ingangsdatum zijn nog niet vastgesteld.

De Europese Commissie koppelt daar zogenoemde veiligheid vanaf het ontwerp aan. In een gemeld ontwerp worden onder meer verslavende ontwerppatronen, aanbevelingssystemen en accountinstellingen genoemd. Het doel is niet alleen bepalen wie oud genoeg is, maar ook de online omgeving voor minderjarigen anders inrichten.

Wat zou het gelekte ontwerp toevoegen?

Een gelekt ontwerp dat op 14 september 2026 werd beschreven, werkt met vier leeftijdscategorieën: 0–3, 3–13, 13–15 en 15–18 jaar. De bijbehorende regels zijn onderdeel van dat ontwerp en niet van een vastgestelde wet.

Volgens die beschrijving zouden kinderen van 3 tot 13 jaar mogelijk alleen volledig door ouders beheerde accounts kunnen gebruiken op diensten die aan kindgerichte veiligheidsnormen voldoen. Voor de groep van 15 tot 18 jaar wordt gesproken over zelfstandige accounts in een omgeving die veilig vanaf het ontwerp is ingericht. Voor kinderen van 0 tot 3 jaar noemt het ontwerp een verbod op toegang tot sociale media en risicovolle diensten.

Het ontwerp zou leeftijdscontrole bovendien verplicht stellen wanneer iemand een nieuw account opent bij bepaalde sociale media en videoplatforms. De bredere categorie ‘social media plus’ kan volgens de berichtgeving ook risicovolle online games, AI-chatbots en AI-metgezellen omvatten. Welke games en AI-diensten precies onder de regels zouden vallen, en welke leeftijdsdrempels daarvoor gelden, staat niet vast.

Hoe kan leeftijdscontrole werken?

De Europese Commissie ontwikkelt een leeftijdscontrolesysteem dat een drempelbewijs moet afgeven in plaats van iemands volledige identiteit aan een website door te sturen. De oplossing is volgens de Commissie voorbereid op samenwerking met toekomstige Europese digitale identiteitsportemonnees en kan worden aangepast aan drempels zoals 13 jaar.

De voorgestelde werking is eenvoudig samen te vatten: een gebruiker bewijst zijn leeftijd via een identiteitsmiddel, waarna een dienst alleen een ja- of nee-resultaat krijgt. In een officiële demonstratie worden vier routes genoemd:

• een nationale elektronische identiteitskaart;
• een paspoort of identiteitskaart;
• een externe app van een derde partij;
• controle in persoon.

De demonstratie laat ook een QR-codeproces zien waarbij een website alleen een leeftijdscredential ontvangt. Daarbij wordt een paspoort gelezen via de machineleesbare zone, waarna een bewijs zoals ‘ouder dan 18: ja’ verschijnt. De Europese Commissie beschrijft het systeem als gebaseerd op zero-knowledge proofs: cryptografische technieken waarmee een eigenschap kan worden bewezen zonder de onderliggende gegevens volledig te delen.

In die demonstratie zegt de Europese Commissie dat documentgegevens en foto’s niet in de app worden opgeslagen en dat persoonlijke gegevens het apparaat niet verlaten. Dat is de beschreven technische opzet van het systeem. Of precies deze oplossing verplicht wordt voor naleving van de EU Kids Act, staat niet vast.

Waar zitten de privacy- en handhavingsproblemen?

Leeftijdscontrole kan de hoeveelheid persoonlijke informatie beperken die een platform rechtstreeks ontvangt, maar de uitvoering bepaalt hoeveel vertrouwen het systeem verdient. De belangrijkste vragen gaan over nauwkeurigheid, privacy, omzeiling en gebruiksgemak.

Een systeem dat voor elk platform een nieuwe controle vereist, kan leiden tot herhaalde controles en verschillende beschermingsniveaus. Een gemeenschappelijke leeftijdscredential zou dat proces kunnen stroomlijnen, maar de manier waarop platforms, overheden en externe aanbieders de rollen verdelen, blijft bepalend voor de privacy van gebruikers.

Ook ouderlijk toezicht heeft een grens. Arnav Joshi waarschuwde dat zeer vergaande toegang van ouders het gedrag van kinderen kan beïnvloeden en hun privacy kan aantasten. Joanna Conway noemde de uitvoering van leeftijdscontroles een belangrijk probleem dat niet eenvoudig is op te lossen.

Online gebruikers hebben daarnaast zorgen geuit over anonimiteit, datalekken en omzeiling via bijvoorbeeld VPN’s. Dat zijn publieke bezwaren tegen de aanpak, geen vastgestelde onderdelen van de EU Kids Act. De technische belofte van een drempelbewijs neemt die discussie niet weg: de praktijk hangt af van de concrete invoering en van de beveiliging van de betrokken systemen.

Welke mijlpalen zijn relevant?

De aanbeveling voor een oplossing tegen eind 2026 staat los van de wettelijke status van de EU Kids Act. De aangekondigde sociale-mediabeperkingen en de aanvullende leeftijdscategorieën uit het gelekte ontwerp moeten nog worden vertaald naar definitieve Europese regels.