Ongeveer 150 mensen, onder wie wetenschappers, advocaten en ondernemers, namen deel aan een speciale bijeenkomst op de Harvard Medical School. Het eerste detail: de bijeenkomst had een privékarakter en er waren geen journalisten uitgenodigd. Het tweede: deelnemers werd gevraagd geen enkele verklaring af te leggen, zelfs niet op sociale media. En het derde: ze bespraken de voortzetting van het Human Genome Project en de creatie van een synthetisch menselijk genoom. Zou dat mogelijk zijn?
Het Human Genome Project
Het Human Genome Project werd in april 2003 als "voltooid" verklaard. Dertien jaar internationale samenwerking en miljoenen dollars aan onderzoek en ontwikkeling hebben de wetenschappelijke gemeenschap in staat gesteld de menselijke genetica te bestuderen als nooit tevoren. Technisch gezien werd het menselijk genoom niet volledig gesequenced, maar de officiële portalen die dit uitleggen zijn al meer dan zeven jaar niet geactualiseerd, en we twijfelen er niet aan dat de technologie met sprongen vooruit is gegaan. Het Human Genome Project is beslist een van de meest succesvolle projecten in de moderne wetenschap, en als iemand besluit over een "voortzetting" te praten, moeten we de voordelen overwegen. Anders dan bij het oorspronkelijke project werd deze mogelijke voortzetting echter in het diepste geheim besproken, achter gesloten deuren, zonder aanwezigheid van de pers, en met wat we een "geheimhoudingsverklaring" tussen de deelnemers zouden kunnen noemen.
Het doel: een synthetisch genoom
Uiteraard moeten zelfs de beste genetici ter wereld begrijpen dat het beroemde Streisand-effect ook de wetenschap treft, en wat ze geheim wilden houden is al over het hele web verspreid. Waar gaat het precies over? Over het creëren van een synthetisch menselijk genoom. Het eerste project was gericht op het "lezen" van het genoom, terwijl het nieuwe initiatief erop gericht zou zijn er een te "schrijven". Volgens professor George Church van de Harvard Medical School is alles een groot misverstand, omdat het nieuwe project alleen "cellen wil creëren", die niet beperkt zouden zijn tot het menselijk genoom, en tegelijkertijd zou worden geprobeerd de bestaande methoden voor DNA-synthese "in het algemeen" te verbeteren. Hoewel het mogelijk is dat het om een klassiek geval van "kapotte telefoon" gaat, zijn er twee details die tegen de verklaring van Church pleiten: de oorspronkelijke naam van het project was "HGP2: The Human Genome Synthesis Project", en een officiële uitnodiging voor de bijeenkomst in Harvard gaf aan dat het hoofddoel van het project was om "een volledig menselijk genoom te synthetiseren" in een cellijn binnen een periode van tien jaar.
De kosten en de vragen
Op het moment dat de bijeenkomst plaatsvond, was de naam veranderd in "HGP-Write: Testing Large Synthetic Genomes in Cells", wat logischer is gezien de huidige beperkingen van DNA-synthese (maximaal ongeveer 200 basenparen), al staat de tijd aan de kant van de technologie. De kosten worden steeds lager: een basenpaar kostte vier dollar in 2003, en nu is dat slechts drie cent. Dat brengt een volledig menselijk genoom vandaag op ongeveer 90 miljoen dollar, maar binnen minder dan twee decennia zou dat in de orde van honderdduizend liggen. Waar gaat het hier om? De gesloten deuren. Het geheim. De "suggestie" om niet te praten. Misschien deden ze het met opzet, in de hoop meer aandacht te krijgen en mogelijk meer financiering. Of misschien wilden ze precies voorkomen wat er gebeurde, namelijk dat de pers de informatie naar eigen inzicht zou verdraaien en vermengen, door dingen te zeggen als "synthetische mensen" of "mensen zonder ouders" (twee uitdrukkingen die ik in de rest van het artikel heb vermeden). We willen allemaal dat de wetenschap vooruitgaat, en als er over ethiek en moraal gedebatteerd moet worden, dan zal dat gebeuren. Maar het gevoel is dat er een misstap is gemaakt.
