Het syndroom van Anton: wanneer blinden beweren dat ze kunnen zien

Er zijn veel aandoeningen die kunnen leiden tot gedeeltelijk of volledig verlies van het gezichtsvermogen, maar één daarvan zorgt ervoor dat de patiënt zijn blindheid volledig ontkent. Het gaat om het syndroom van Anton, een zeldzaam symptoom van hersenschade in de occipitale kwab. Patiënten beweren niet alleen dat ze normaal kunnen zien, maar delen ook volledig verzonnen details over hun omgeving, tot het verzinnen van objecten en personen die er niet zijn.

Wanneer we aan blindheid denken, komt meestal een vorm van schade aan de ogen of de oogzenuwen naar voren. Maar er bestaat ook corticale blindheid. Als de occipitale regio van de hersenen beschadigd raakt, is het gezichtsverlies volledig, zelfs wanneer de combinatie van oog en oogzenuw intact blijft.

De beschadiging kan het gevolg zijn van een verwonding of een beroerte, maar blindheid is misschien niet het enige gevolg. Zo komen we bij het zogenaamde syndroom van Anton, genoemd naar de neurologen Gabriel Anton en Joseph Babinski. In eenvoudige bewoordingen: de persoon is volledig blind, maar beweert dat hij normaal kan zien.

Het syndroom van Anton en 'vals zicht'

Fans van de serie 'House M.D.' kennen dit syndroom misschien uit een aflevering, maar buiten de fictie wijst de sterkste hypothese voor de ontkenning van blindheid erop dat schade aan de visuele cortex de communicatie met de spraakgebieden in de hersenen verstoort. Alle visuele informatie wordt correct ontvangen (aangezien er geen schade aan ogen en zenuwen is), maar het is onmogelijk om deze te interpreteren. In een poging om dit conflict te compenseren of te corrigeren, is het resultaat pure confabulatie. De patiënt verkeert in een staat van anosognosie (ontkenning van de neurologische pathologie) en probeert te bewegen of zijn omgeving te beschrijven alsof hij normaal kan zien.

De meeste gevallen betreffen volwassenen, maar het European Journal of Neurology publiceerde in 2007 een studie over een zesjarige jongen met het syndroom van Anton en vroege stadia van adrenoleukodystrofie, een groep aandoeningen die de afbraak van vetten verhindert, met erfelijke kenmerken gekoppeld aan het X-chromosoom. De jongen had ongebruikelijke oogbewegingen ontwikkeld, viel vaak, probeerde voorwerpen te pakken en faalde volledig, en ontkende zowel zijn migraine als de oogpijn.

De National Library of Medicine van de Verenigde Staten geeft aan dat er tussen 1965 en 2016 slechts 28 gevallen van het syndroom van Anton zijn gedocumenteerd.