Zespół Antona: gdy niewidomi twierdzą, że widzą

Istnieje wiele schorzeń, które mogą prowadzić do częściowej lub całkowitej utraty wzroku, ale jedno z nich powoduje, że pacjent całkowicie zaprzecza swojej ślepocie. Mowa o zespole Antona, który objawia się jako rzadki symptom uszkodzenia mózgu w płacie potylicznym. Pacjenci nie tylko twierdzą, że widzą normalnie, ale dzielą się całkowicie fałszywymi szczegółami otoczenia, do tego stopnia, że wymyślają przedmioty i osoby, których tam nie ma.

Kiedy myślimy o ślepocie, pierwsze, co przychodzi nam do głowy, to jakieś uszkodzenie oczu lub nerwów wzrokowych, ale istnieje również pojęcie ślepoty korowej. Jeśli okolica potyliczna mózgu ulegnie uszkodzeniu, utrata wzroku jest całkowita, nawet jeśli połączenie oka i nerwu wzrokowego pozostaje nienaruszone.

Uszkodzenie może być wynikiem rany lub udaru mózgu, ale ślepota nie musi być jedyną konsekwencją. W ten sposób dochodzimy do tzw. zespołu Antona, zidentyfikowanego przez neurologów Gabriela Antona i Josepha Babińskiego. W luźnych słowach, osoba cierpiąca na ten zespół jest całkowicie ślepa, ale twierdzi, że widzi normalnie.

Zespół Antona i „fałszywe widzenie”

Fani serialu „House M.D.” prawdopodobnie pamiętają ten zespół z jednego z odcinków, ale poza fikcją najsilniejsza hipoteza dotycząca zaprzeczania ślepocie wskazuje, że uszkodzenie kory wzrokowej wpływa na komunikację z obszarami mowy w mózgu. Cała informacja wizualna jest odbierana prawidłowo (ponieważ nie ma uszkodzeń oczu i nerwów), ale niemożliwa do zinterpretowania. W próbie skompensowania lub skorygowania tego konfliktu wynikiem jest czysta konfabulacja. Pacjent znajduje się w stanie anozognozji (zaprzeczenia patologii neurologicznej) i próbuje poruszać się lub opisywać otoczenie tak, jakby widział normalnie.

Większość przypadków dotyczy dorosłych, ale European Journal of Neurology opublikował w 2007 roku badanie o sześcioletnim chłopcu z zespołem Antona i wczesnymi stadiami adrenoleukodystrofii, czyli szeregu zaburzeń uniemożliwiających rozkład tłuszczów, o dziedzicznych cechach związanych z chromosomem X. Chłopiec miał niezwykłe ruchy gałek ocznych, często upadał, próbował chwytać przedmioty i całkowicie mu się to nie udawało, a także zaprzeczał zarówno bólom głowy, jak i bólowi oczu.

Amerykańska Narodowa Biblioteka Medyczna wskazuje, że udokumentowano zaledwie 28 przypadków zespołu Antona w latach 1965–2016.