Het internet heeft onze toegang tot informatie enorm vergroot, maar ook de kans dat die informatie onjuist is. Economie, politiek, natuurrampen, oorlogen... niets ontsnapt aan de voortdurende manipulatie van digitaal materiaal. Teksten zijn misschien moeilijker te verifiëren, maar als je een afbeelding of video tegenkomt waar iets niet klopt, zijn er verschillende tools om de authenticiteit ervan vast te stellen.
Aanslagen die 'recent' zijn maar nooit plaatsvonden, overstromingen met foto's die jaren eerder zijn gepubliceerd, oorlogsgebieden die in werkelijkheid in andere landen liggen... de lijst is eindeloos. Waarom verspreidt iemand bewust verkeerde informatie? De redenen lopen uiteen van simpel tot zeer complex. Vooral rond verkiezingen is het grimmig: kandidaten stimuleren en financieren hun cybervolgers om tegenstanders aan te vallen via sociale media en andere alternatieve kanalen.
Het gebrek aan scrupules bij het verspreiden van valse informatie dwingt de gebruiker om detective te spelen en de herkomst van elke afbeelding en video te controleren die bij een artikel, rapport of beschuldiging hoort. Hoe kunnen we weten of een virale video of foto werkelijk is wat het beweert te zijn?
YouTube DataViewer
Amnesty International biedt de dienst YouTube Data Viewer aan, die video's analyseert op zaken als uploaddatum en miniatuurafbeeldingen. Als je een video van een bombardement of aanslag bekijkt en het verhaal geen extra context biedt, kan DataViewer je helpen controleren of de video echt van die locatie of dat evenement is, en niet een kopie met een misleidende titel. De miniaturen kun je overigens ook op andere manieren gebruiken...
Omgekeerde afbeeldingen zoeken
Dankzij de magie van Photoshop en soortgelijke tools is het manipuleren van afbeeldingen eenvoudiger dan ooit, waardoor allerlei valse verhalen ondersteund kunnen worden. Gelukkig stelt dezelfde technologie die nepafbeeldingen mogelijk maakt ons ook in staat om de leugen te ontdekken, bijvoorbeeld met omgekeerde zoekmachines zoals Google Images, de bekende TinEye, of nog beter: de afbeeldingenzoekmachine van Yandex. Als een 'nieuw' verhaal gebruikmaakt van bewerkte foto's uit 2012 die op een ander continent zijn genomen, dan is er niet veel meer aan toe te voegen.
Forensische analyse van afbeeldingen
De kwaliteit van een Photoshop-sessie hangt rechtstreeks af van de vaardigheid van de gebruiker. In handen van meesters kunnen de resultaten indrukwekkend zijn. Een geoefend oog zal echter altijd iets 'extra's' vinden als de algoritmen goed zijn. In september 2011 bespraken we het Image Error Level Analyser-portaal, en vandaag is er FotoForensics, een soort spirituele opvolger met vergelijkbare mogelijkheden. Het interpreteren van de resultaten is niet eenvoudig, maar als je eenmaal weet waar je moet kijken, ontsnapt er weinig aan.
Geotags en EXIF-gegevens
Bijna elke camera en smartphone kan extra metadata aan een afbeelding toevoegen. Die tonen niet alleen basale camerainstellingen, maar ook de geschatte locatie. Als er geolocatiegegevens beschikbaar zijn, kun je het beste gebruikmaken van kaartdiensten zoals Google Maps, Yandex Maps of Wikimapia, de coördinaten invoeren en controleren of het de juiste plek is. EXIF-gegevens kunnen worden gelezen met verschillende hulpmiddelen (lokaal en online), maar de meeste sociale netwerken verwijderen ze om veiligheidsredenen.
WolframAlpha
Tot slot: stel dat je een afbeelding ziet met een heel specifiek weertype. Was er op die datum echt zoveel regen dat huizen en bedrijven onderliepen? Vraag het dan aan WolframAlpha. Het bekende hulpmiddel voor wiskundige berekeningen kan ook historische weergegevens tonen voor verschillende regio's wereldwijd. Als je de dag, het tijdstip en de locatie hebt, is de kans groot dat WolframAlpha de informatie heeft. Veel succes!
