Het mechaniseren van typografie is waarschijnlijk een van de belangrijkste ontwikkelingen in onze geschiedenis. Wie zich er wat meer in verdiept, komt al snel terecht bij monotypie en linotypie, maar in de jaren '50 en '60 won fotozetwerk aan terrein, dankzij geavanceerde systemen zoals de Linotron 505. Het lijkt zo uit een oude sciencefictionfilm te komen, en het is volkomen achterhaald naar moderne maatstaven, maar dat maakt het niet minder geniaal…
1969 bracht ons veel meer dan de maanlanding. Het was ook het jaar van het Sovjet Venera-programma en zijn bezoeken aan Venus, het eerste album van Led Zeppelin, het laatste openbare concert van de Beatles, de Voetbaloorlog, de originele Scooby-Doo-aflevering, Monty Python's Flying Circus, de geboorte van Unix, en eerlijk gezegd zou ik nog even door kunnen gaan. Maar 1969, en de jaren '60 in het algemeen, gaven aanleiding tot zeer belangrijke veranderingen op het gebied van typografische verwerking, dankzij het fotozetwerk. De introductie van de eerste computers maakte het mogelijk om snelheids- en precisie-records te verbreken, en een van de systemen die dat mogelijk maakte was de Linotron 505.
Linotron 505: Een voorloper van zijn tijd
Deze 14 minuten durende mini-documentaire deelt meerdere technische details over de werking van de Linotron 505, de programmering (via geperforeerde tape), en geavanceerde mogelijkheden zoals het maken van "nep" cursieve, verlengde of gecondenseerde letters, muzieknotatie en wiskundige formules.
De kathodestraalbuizen zijn logischerwijs kritieke componenten in de Linotron 505, gecombineerd met drie speciale roosters van zestien elementen (lenzen, karaktermatrix en fotomultiplicatoren), maar de fabrikant Mergenthaler gaf in de video aan dat het zeer economisch was om ze te vervangen (ze lijken op buizen van oude oscilloscopen en Motorola-televisies).
Als het hele handmatige proces met meerdere aanpassingen en kalibratie van de Linotron 505 je rillingen bezorgt, stel je dan voor hoe die machine er van binnen uitziet. Iemand was verantwoordelijk voor het onderhoud, en ik geef toe dat het verlies van die kennis me een beetje verdrietig maakt, maar tegelijkertijd benadrukt het hoeveel we zijn vooruitgegaan, met snellere, preciezere, flexibelere en energiezuinigere computers.
