Een op 7 oktober 2026 gepubliceerde studie suggereert dat homogene ijsnucleatie kan verklaren hoe de Arsia Mons Elongated Cloud (AMEC), een terugkerende waterijskwolk op Mars, ontstaat. Een meteorologisch model kon kenmerkende eigenschappen van de wolk reproduceren toen deze manier van ijsvorming werd meegenomen. De nucleatie zelf is niet rechtstreeks waargenomen.
De wolk van Arsia Mons en de modelverklaring
De AMEC vormt zich aan de lijzijde van Arsia Mons. De vulkaan is 20 kilometer hoog; de wolk kan zich tot 1.800 kilometer uitstrekken. De studie stelt een verklaring voor op twee niveaus: de luchtstroming rond de vulkaan brengt vochtige lucht omhoog, terwijl homogene nucleatie beschrijft hoe daar mogelijk ijsdeeltjes ontstaan.
Wat homogene ijsnucleatie betekent
Bij homogene ijsnucleatie vormt waterdamp ijs zonder dat een bestaand deeltje eerst als kiem dient. Bij heterogene nucleatie gebeurt dat juist op een vooraf aanwezig deeltje, zoals stof.
Dat onderscheid gaat over de vorming van de ijsdeeltjes, niet over de manier waarop lucht rond Arsia Mons beweegt. Door homogene nucleatie in het meteorologisch model op te nemen, konden de onderzoekers kenmerkende eigenschappen van de AMEC reproduceren. De resultaten suggereren sterk dat dit proces op Mars plaatsvindt, maar vormen geen rechtstreekse waarneming ervan.
Hoe Arsia Mons de omstandigheden voor de wolk schept
In de voorgestelde atmosferische keten wekken winden die Arsia Mons passeren een golf op. Die tilt vochtige lucht op; tijdens de snelle stijging koelt de lucht af en neemt de relatieve luchtvochtigheid toe. Homogene nucleatie is vervolgens de voorgestelde manier waarop waterdamp in die omstandigheden ijsdeeltjes kan vormen.
De golf en de nucleatie vullen elkaar dus aan als onderdelen van één verklaring: de eerste beschrijft de beweging van de lucht, de tweede de mogelijke vorming van ijs. Het model stelt deze samenhang voor; het toont geen rechtstreeks waargenomen nucleatie aan.
Wat Mars Express aan het model bijdroeg
Het model gebruikte waarnemingen van drie instrumenten aan boord van Mars Express: de Visual Monitoring Camera (VMC), de High Resolution Stereo Camera (HRSC) en OMEGA. ESA meldde dat sommige aspecten van de gemodelleerde wolk niet precies overeenkomen met de waarnemingen.
Mars Express bracht de wolk in 2018 voor het eerst in beeld
ESA meldde dat Mars Express de AMEC in 2018 voor het eerst in beeld bracht. De wolk vormt zich, groeit en vervaagt dagelijks; die cyclus herhaalt zich elke ochtend gedurende enkele maanden.
