Badanie opublikowane 7 października 2026 r. sugeruje, że jednorodna nukleacja lodu może pomóc wyjaśnić powstawanie wydłużonej chmury Arsia Mons (AMEC), powracającej chmury lodu wodnego na Marsie. Model meteorologiczny odtworzył jej charakterystyczne cechy po uwzględnieniu procesu, w którym lód może powstawać bezpośrednio z pary wodnej. To wyjaśnienie oparte na modelu, a nie bezpośrednia obserwacja samego procesu.
Arsia Mons ma 20 km wysokości, a chmura może rozciągać się na długość do 1 800 km. Nowe wyjaśnienie dotyczy sposobu powstawania cząstek lodu; nie zastępuje roli, jaką w formowaniu chmury odgrywa góra i przepływ powietrza.
Czym jest jednorodna nukleacja lodu
Jednorodna nukleacja lodu to proces, w którym cząstki lodu powstają z pary wodnej bez udziału wcześniejszej cząstki, na przykład pyłu, na której mogłyby się uformować. Przy heterogenicznej nukleacji cząstka taka stanowi punkt, wokół którego tworzy się lód.
Model uwzględniający jednorodną nukleację odtworzył charakterystyczne cechy AMEC, których nie udawało się zadowalająco odtworzyć przy użyciu konwencjonalnego opisu fizyki chmur. Wynik sugeruje, że ten proces może zachodzić na Marsie, ale nie oznacza, że zaobserwowano go bezpośrednio w tamtejszej atmosferze.
Jak Arsia Mons może tworzyć warunki do powstania chmury
Według opisywanego scenariusza wiatr przepływający nad Arsia Mons wytwarza falę atmosferyczną, która unosi wilgotne powietrze. Wraz ze wznoszeniem powietrze się ochładza, a jego wilgotność względna rośnie. Jednorodna nukleacja opisuje kolejny, odrębny etap: sposób, w jaki para wodna mogłaby zmienić się w cząstki lodu.
Co Mars Express wniósł do modelu
Model oparto na obserwacjach z sondy Mars Express: kamery Visual Monitoring Camera (VMC), kamery High Resolution Stereo Camera (HRSC) oraz instrumentu OMEGA. ESA podaje, że niektóre elementy modelowanej chmury nie pokrywają się dokładnie z obserwacjami. To ważne zastrzeżenie, gdy ocenia się proponowane wyjaśnienie.
Mars Express po raz pierwszy pokazał chmurę w 2018 roku
ESA podaje, że Mars Express po raz pierwszy ujawnił AMEC w 2018 roku. Chmura powstaje, rośnie i zanika każdego dnia, a poranny cykl powtarza się przez kilka miesięcy. Badanie z 2026 roku wykorzystuje obserwacje tej powracającej chmury, by zaproponować wyjaśnienie sposobu tworzenia się jej lodowych cząstek.
