OpenAI bevestigde op 15 september 2026 dat het al enkele weken met Anthropic en Google DeepMind overlegt over AI-veiligheid. Chris Lehane, OpenAI’s wereldwijde beleidschef, zei dat de samenwerking bedoeld is om veiligheid voorop te zetten en volgens OpenAI geen mededingingsrechtelijke vrijstelling nodig heeft. Anthropic en Google DeepMind hebben de gesprekken niet onafhankelijk bevestigd.
Daarmee ligt er wel een opvallende ontwikkeling op tafel, maar nog geen ondertekend veiligheidsakkoord. De plannen draaien om onafhankelijke beoordelaars, tests vóór de release van krachtige modellen en de vraag wie de regels mag bepalen. Precies daar begint de wrijving tussen veiligheid en concurrentie.
OpenAI bevestigt de gesprekken
Lehane bevestigde dat OpenAI, Anthropic en Google DeepMind al enkele weken over AI-veiligheid coördineren. De gesprekken werden openbaar nadat Dario Amodei op 12 september 2026 had gepleit voor een lager tempo bij de ontwikkeling van frontiermodellen: krachtige AI-systemen die aan de grens van de huidige mogelijkheden opereren.
“Tempo verlagen” betekent volgens Amodei niet dat AI-ontwikkeling moet stoppen. Het gaat om het afremmen van de groei in modelcapaciteiten terwijl technisch onderzoek doorgaat. De extra tijd moet worden gebruikt voor veiligheidsmaatregelen en onafhankelijke beoordeling.
Wat stellen de bedrijven voor?
Amodei stelde voor om onafhankelijke beoordelaars permanent toegang te geven tot de tools, werkruimtes en machtigingen die zij nodig hebben om AI-risico’s binnen een bedrijf te onderzoeken. Anthropic zegt die toegang als eigen toezegging te willen invoeren. Sam Altman steunde onafhankelijke beoordelaars en zei dat OpenAI dit voorbeeld zou volgen, maar de precieze reikwijdte en planning van OpenAI’s uitvoering zijn niet bekendgemaakt.
Op 14 juli 2026 stelde Demis Hassabis een toezichtorgaan voor naar het model van de Amerikaanse Financial Industry Regulatory Authority (FINRA). Het zou een publiek-private of zelfregulerende organisatie kunnen worden met onafhankelijke technische experts. Hassabis stelde voor om frontiermodellen vrijwillig tot 30 dagen vóór hun release beschikbaar te stellen voor tests op onder meer cyberveiligheid, biologische risico’s, misleiding en het omzeilen van veiligheidsmaatregelen.
Dat orgaan bestaat nog niet. Ook is de voorgestelde periode van 30 dagen geen operationeel testprogramma, maar onderdeel van Hassabis’ plan.
Waarom roept dit concurrentiebezwaren op?
Veiligheidsregels kunnen nuttig zijn, maar ze kunnen ook de grootste AI-labs meer invloed geven over toegang, tests en marktvoorwaarden. Aidan Gomez, medeoprichter en topman van Cohere, betoogde dat de discussie niet gaat over de vraag óf AI vangrails nodig heeft, maar over wie de regels schrijft, wie mag deelnemen en wiens belangen ze beschermen.
Andrew Ferguson, voorzitter van de Amerikaanse Federal Trade Commission, reageerde zeer sceptisch op mogelijke mededingingsrechtelijke uitzonderingen. Hij waarschuwde dat zulke uitzonderingen toetredingsdrempels kunnen opwerpen en gevestigde bedrijven kunnen beschermen tegen nieuwe concurrenten.
De spanning zit dus niet alleen in de techniek. Een beoordelaar die volledig afhankelijk is van de bedrijven die hij controleert, mist geloofwaardigheid. Een orgaan dat vooral door diezelfde bedrijven wordt gefinancierd, moet bovendien duidelijk maken hoe het onafhankelijk blijft. Dat zijn ontwerpvragen voor elk toekomstig toezichtmodel.
Vier modellen voor toezicht op AI-veiligheid
De voorstellen verschillen vooral in wie de beoordeling uitvoert en wanneer die plaatsvindt.
| Voorstel | Wie beoordeelt of stelt de regels vast | Reikwijdte | Huidige fase |
| Ingebedde onafhankelijke beoordelaars | Onafhankelijke teams binnen afzonderlijke AI-labs | Veiligheidspraktijken, incidenten, trainingsprocessen en alignment | Anthropic zegt dit zelf toe; OpenAI zei het voorbeeld te willen volgen |
| FINRA-achtig toezichtorgaan | Een publiek-private of zelfregulerende organisatie met onafhankelijke experts | Tests vóór release en veranderende veiligheidsnormen | Voorstel van Demis Hassabis |
| Tests door concurrenten | Andere AI-bedrijven beoordelen elkaars modellen | Gevaarlijke capaciteiten vóór release | Voorstel van Elon Musk; geen genoemde concurrent heeft ermee ingestemd |
| Federale onafhankelijke verificatie | Onafhankelijke organisaties binnen een overheidskader | Veiligheidsbeoordelingen van toonaangevende AI-labs | OpenAI steunt een bepaling van de voorgestelde FRONTIER Act; de wetgeving is niet afgerond |
Deze modellen sluiten elkaar niet automatisch uit. Ingebedde beoordelaars kunnen interne toegang bieden, terwijl een extern orgaan of een wettelijke regeling de normen en controle op afstand bepaalt. De vraag is vooral welke bevoegdheden elke laag krijgt — en wie toezicht houdt op de toezichthouders.
Geen formeel akkoord of bewezen kartel
De gesprekken zijn volgens OpenAI gericht op veiligheid, maar er is geen formeel intercompany-akkoord bekendgemaakt. Ook is er geen operationeel FINRA-achtig toezichtorgaan en is geen antitrustvrijstelling verleend. De kritiek van Cohere en de zorgen van Ferguson maken de mededingingskwestie politiek relevant, maar vormen geen bewijs dat de drie bedrijven een kartel hebben gevormd of de antitrustregels hebben overtreden.
De concrete ontwikkeling is voorlopig dus bescheiden maar belangrijk: OpenAI heeft overleg met zijn rivalen bevestigd, terwijl de voorstellen voor onafhankelijke beoordelaars en voorafgaande modeltests nog moeten worden omgezet in controleerbare regels. De geloofwaardigheid van het plan zal afhangen van de onafhankelijkheid, bevoegdheden en transparantie van die beoordelaars.
