De Spaanse overheid heeft een ontwerp voor een koninklijk besluit opgesteld dat nieuwe datacenters aan voorwaarden voor hernieuwbare energie, efficiëntie, watergebruik en digitale soevereiniteit zou koppelen. De openbare consultatie liep van 27 augustus tot en met 10 september 2026 en is gesloten. De regeling is daarmee nog geen geldende wet: definitieve goedkeuring en inwerkingtreding zijn niet vastgesteld.
Het is nog een ontwerp, geen geldende wet
De voorgestelde regels zouden gelden voor datacenters met een aansluitvermogen van minimaal 1 MW. Dat is het vermogen op het punt waar de installatie op het elektriciteitsnet aansluit, niet hetzelfde als het vermogen van de IT-apparatuur binnen het gebouw.
De aanleiding is de snelle groei van aanvragen voor zware netaansluitingen. Red Eléctrica heeft sinds de goedkeuring van Koninklijk Wetsbesluit 8/2023 meer dan 6 GW aan transportcapaciteit toegewezen. Distributienetten hebben sinds 2020 ongeveer nog eens 6 GW toegewezen. De Spaanse Artificial Intelligence Strategy 2024 rekent bovendien op 2,5 GW computerkracht in 2030, goed voor ongeveer 3,5 tot 4 GW elektriciteitsvraag.
De inzet is dus groter dan een groen keurmerk voor serverhallen. Spanje wil AI- en cloudinfrastructuur aantrekken zonder dat nieuwe, vrijwel continue belasting de kosten voor netverzwaring, balancering of elektriciteit bij andere gebruikers legt.
Wat het ontwerp zou voorschrijven
De ontwerptekst koppelt nieuwe aansluitingen aan verschillende voorwaarden. Een deel daarvan staat rechtstreeks in de officiële consultatiestukken; gespecialiseerde berichtgeving over het ontwerp noemt daarnaast concrete percentages waarvan de definitieve formulering nog kan veranderen.
| Onderdeel | Kader dat voor het ontwerp wordt beschreven | Gevolg voor exploitanten |
| Aansluitvermogen | Minimaal 1 MW | De drempel gaat over het netaansluitpunt, niet over de IT-belasting alleen. |
| Hernieuwbare dekking | 80% wordt in berichtgeving over het ontwerp genoemd | Een groot deel van het verbruik zou met hernieuwbare productie moeten worden gedekt. |
| Uur-op-uurcorrelatie | 80% wordt in berichtgeving over het ontwerp genoemd | Hernieuwbare productie moet op hetzelfde moment als het verbruik beschikbaar zijn. |
| Additionaliteit | Nieuwe hernieuwbare productie maakt deel uit van de beschreven aanpak | Bestaande groene stroom alleen zou niet volstaan voor de bedoelde dekking. |
| Energie-efficiëntie | Tijdelijke maximale PUE van 1,15 | De faciliteit moet het energieverbruik buiten de IT-apparatuur beperkt houden. |
| Water-efficiëntie | Tijdelijke maximale WUE van 0,1 | Ook het watergebruik van koeling komt onder een efficiëntiedoel te vallen. |
| Rapportage | Vanaf 500 kW IT-vermogen | Exploitanten zouden energieprestaties, hernieuwbaar gebruik, watervoetafdruk en vraag moeten rapporteren en publiceren. |
| Digitale soevereiniteit | Relevante gecontroleerde onderdelen en bepaalde operationele gegevens binnen de Europese Unie | De regels zouden ook eisen stellen aan zeggenschap over systemen en gegevens. |
De 80%-cijfers en de beschreven termijn van maximaal 18 maanden tussen ingebruikname van nieuwe hernieuwbare productie en de start van het datacenter zijn ontwerpvoorzieningen waarover berichtgeving is verschenen. Ze zijn niet vastgestelde wettelijke drempels.
Waarom uur-op-uurkoppeling lastig is
Een jaarlijks contract voor groene stroom vertelt niet automatisch hoeveel hernieuwbare elektriciteit beschikbaar was op het moment dat een datacenter stroom gebruikte. Uur-op-uurkoppeling probeert precies dat verschil zichtbaar te maken.
Datacenters draaien doorgaans door, terwijl zonne-energie vooral overdag beschikbaar is en windproductie met het weer varieert. Een exploitant heeft daarom meer nodig dan certificaten of een jaarvolume: bijvoorbeeld eigen opwek, zelfconsumptie, een Power Purchase Agreement (PPA) met een installatie in Spanje, opslag of andere manieren om vraag en productie beter bij elkaar te brengen.
Daar zit de technische angel. Meer zonnepanelen en windturbines leveren niet vanzelf een constante stroomvoorziening. Opslag, transmissie, balancering en back-upcapaciteit blijven onderdeel van de rekensom. José Donoso van de Spaanse fotovoltaïsche unie pleitte daarom voor een combinatie van nieuwe productie en hybride opslag, in plaats van een aanpak die uitsluitend op extra opwek leunt.
Netcapaciteit tegenover verwachte vraag
De cijfers over netaansluitingen en toekomstige vraag meten niet precies hetzelfde. De eerste twee gaan over toegewezen toegang tot transport- en distributienetten; de derde is een prognose van elektriciteitsvraag voor computerkracht in 2030.
| Maatstaf | Waarde | Bereik en periode |
| Toegewezen transportcapaciteit | Meer dan 6 GW | Datacenterachtige infrastructuur in Spanje, sinds de goedkeuring van Koninklijk Wetsbesluit 8/2023 |
| Toegewezen distributiecapaciteit | Ongeveer 6 GW | Datacenterachtige infrastructuur in Spanje, sinds 2020 |
| Verwachte computerkracht | 2,5 GW | Spanje, doel voor 2030 volgens de Artificial Intelligence Strategy 2024 |
| Verwachte elektriciteitsvraag voor computerkracht | 3,5–4 GW | Spanje, gekoppeld aan de verwachte computerkracht in 2030 |
Toegewezen aansluitcapaciteit is niet hetzelfde als gerealiseerd verbruik. Toch laat de combinatie zien waarom de overheid naar meer kijkt dan alleen de vraag of een project technisch op het net past. De locatie, de beschikbare productie, de uitbreiding van kabels en stations en de manier waarop een datacenter met variabele opwek omgaat, bepalen samen hoeveel druk een nieuw project veroorzaakt.
Water, opslag en maatschappelijke kosten
De ontwerpregels beperken zich niet tot elektriciteit. De tijdelijke PUE-waarde van 1,15 gaat over de verhouding tussen het totale energieverbruik van een datacenter en het verbruik van de IT-apparatuur. WUE 0,1 richt zich op watergebruik. Vanaf 500 kW IT-vermogen zouden exploitanten bovendien gegevens over energie, water en vraag openbaar moeten maken.
Dat is relevant in regio’s waar datacenters naast landbouw en andere watergebruikers worden gebouwd. Beelden van datacenterontwikkeling in Aragón tonen de spanning tussen regionale ambities en zorgen over water en landgebruik. Een lokale boer vatte die botsing samen met de opmerking dat water voor de primaire sector belangrijker is dan voor datacenters. Dat is geen nationale waterbalans, maar wel een concrete aanwijzing voor het soort lokaal conflict dat uitbreiding kan oproepen.
Ook het elektriciteitsnet heeft fysieke grenzen. Een nieuw datacenter kan extra productie financieren en toch capaciteit nodig hebben voor verbindingen, opslag en momenten waarop wind en zon minder leveren. De ontwerpaanpak probeert die verantwoordelijkheid bij nieuwe projecten te leggen, in plaats van alle gevolgen bij het bredere systeem te laten landen.
Wat gebeurt er nu?
De openbare consultatie is afgelopen, maar de praktische uitkomst hangt af van de uiteindelijke tekst. Voor exploitanten zijn vooral vier onderdelen belangrijk: de definitieve hernieuwbare percentages, de precieze regels voor uur-op-uurkoppeling, de voorwaarden voor nieuwe productie en de handhaving.
De ontwerpregels beschrijven toeslagen op elektriciteitsheffingen en netwerktarieven. Bij ernstige en herhaalde niet-naleving wordt ook verlies van toegangs- en aansluitvergunningen genoemd. Zolang de regeling niet definitief is vastgesteld, moet je die gevolgen lezen als onderdelen van het ontwerp, niet als sancties die al gelden.
De kern van de Spaanse aanpak is helder: AI-infrastructuur moet ruimte krijgen om te groeien, maar nieuwe datacenters zouden niet onbeperkt beslag mogen leggen op netcapaciteit, hernieuwbare productie en water. Of de uiteindelijke wet die balans daadwerkelijk afdwingt, hangt af van de regels die na de consultatie overblijven.
